کاریز یزد

مراسم بزرگداشت" مهدي آذريزدي"، نويسنده‌ي "قصه‌هاي خوب، براي بچه‌هاي خوب" عصر ديروز با حضور جمع كثيري از مقامات فرهنگي در محل انجمن مفاخر ايران برگزار شد.  در اين مراسم "مهدي محقق"، رييس سازمان آثار و مفاخر فرهنگي گفت: "مهدي آذريزدي" محاسن خود را در علاقه به كتاب كودكان سفيد كرد و به جاست هر جا صحبت از " قصه‌هاي خوب، براي بچه‌هاي خوب مي‌شود" چهره‌ي معصوم ‌ايشان در اذهان نقش ببندد. وي تصريح كرد: ما بايد توجه به كودكان را با محوريت توجه به مباحث روانشناسي و موقعيت آن‌ها در مدرسه، خانواده و اجتماع افزايش دهيم و كتاب‌هاي آنان را جايگاه برتري بخشيم. ما در رديف 30 تا 35 كشور كتاب‌خوان دنيا قرار داريم. در حالي‌كه در مملكتي زندگي مي‌كنيم كه بزرگان فرهنگي آن شهره‌ي آفاق‌اند. در ادامه دكتر "توران ميرهادي" سرپرست فرهنگ‌نامه‌ي كودكان و نوجوانان و عضو ارشد شوراي كتاب كودك گفت: زندگي آذريزدي سيري است بر انديشه و حكمت بزرگان اين سرزمين و دروازه‌اي براي نسل جوان تا به سير و سياحت در تجربه‌ها و يافته‌هاي آن بپردازد، سير و سياحتي كه از كودكي به او امكان مي‌دهد تا خود را از درون و برون بسازد. وي تاكيد كرد: اين خدمت ارزشمند انساني است كه جرياني را در ادبيات كودك و نوجوان اين سرزمين پديد آورد به نام "بازنويسي" و "بازآفريني" از ادبيات كهن كه همچنان ادامه دارد و سير تحول آن در بيش از 40 سال اخير نياز به همايش خاص و مطالعه‌اي گسترده دارد. دكتر "توران ميرهادي" افزود: هشت جلد "قصه‌هاي خوب، براي بچه‌هاي خوب" هنوز هم كه هنوز است ورودي است به آثار مهم ادبيات فارسي همچون مثنوي مولوي، گلستان، مرزبان‌نامه، سندبادنامه، آثار عطار، قصه‌هاي قرآن مجيد و رواياتي از زندگي چهارده معصوم. اميدوارم بدون دست بردن در كارهاي "آذريزدي" اين هشت جلد همچنان تجديد چاپ شود و نسل جوان ما اين امكان را بيابد تا از اين دروازه نيز وارد گنجينه‌ي فارسي شود.

دكترمحمد اسلامي ندوشن از ديگر سخنرانان اين جلسه با اشاره به اين‌كه طولاني‌ترين مدت آشنايي با آذريزدي را وي داشته‌است، گفت: آشنايي ما از زماني شروع مي‌شود كه آذريزدي كتاب‌فروشي را تاسيس كرد. من در آن زمان شاگردي بيش نبودم و از طريق اين كتاب‌فروشي با كتاب‌هاي مختلف آشنا شدم؛ با راهنمايي ايشان بحث هاي فرهنگي قشنگي را در كنار همكلاسي‌هايم دنبال كردم. وي گفت: من كسي را در زندگي نمي‌شناسم كه به اندازه‌ي او عاشق كتاب باشد. او همه چيز زندگي را كنار گذاشت و شاخه نبات زندگي خود را كتاب و كتاب‌خواني انتخاب كرد، يعني معرفت، براي معرفت. وي حوادث 20 شهريور، ملي شدن صنعت نفت در دوران مصدق، كودتاي 28 مرداد و 22 بهمن 57 را از مهمترين نقاط تاريخي اين سرزمين توصيف كرد و گفت: در هر يك از اين دوران‌ها كساني بودند كه براي به دست آوردن جايگاه بهتر، رنگ باختن و خط عوض كردند، اما يزدي خط آرامي را انتخاب كرده و محجوبانه به دور از تلاطم‌هاي اين چنيني حركت كرد و امروز افتخار آفريد.

در ادامه "مصطفي رحماندوست " شاعر و نويسنده‌ي كودكان و نوجوانان، در توصيف" آذر يزدي"، گفت: آذريزدي كسي بود كه توانست كاري را انجام دهد. هانس كريستين اندرسن در خاطراتش اشاره مي‌كند هرگز قصد قصه‌نويسي براي كودكان را نداشتم، اما امروز از او به عنوان يكي از بزرگترين نويسندگان كودك ياد مي‌شود. تفاوت هانس‌ كريستين اندرسن با آذريزدي اين است كه يزدي مي‌خواست براي بچه‌ها بنويسد پس آگاهانه به سراغ اين كار رفت و با بازنويسي آثار كهن مهمترين خدمت را در حوزه‌ي ادبيات اين مرز و بوم انجام داد. وي افزود: او با ساده‌نويسي متون ادبيات كهن بچه‌هاي نسل بعد از خود را با ريشه‌هاي فرهنگي و بومي خود پيوند داد و كليله و دمنه كه روزگاري متني ثقيل براي فهم بود به كتاب شيرين و خواندني تبديل كرد. اين شاعر كودكان گفت: مهدي شجاعانه كار براي كودكان را از كتاب‌هايي شروع كرد كه خيلي از بزرگترها به ذهن‌شان نمي‌رسيد اين كتاب‌ها را مي‌توان براي كودكان نيز مورد استفاده قرار داد. او در زماني كار براي كودكان را شروع كرد كه ادبيات كودك و دوران كودكي طفيلي بيش نبود و كسي به آن اهميت نمي‌داد. اما آذريزدي راهي را باز كرد كه ادبيات كودك ايران، به رسميت شناخته شود. "ميرزامحمد كاظميني"، موسس بنياد فرهنگي پژوهشي ريحانه‌الرسول (ص) از ديگر سخنرانان اين جلسه نيز با تاكيد بر اين‌كه خداوند زبان داستان را زبان مطلوب روح انسان برگزيد و در آيات قرآن بسيار از قصص قرآني سخن گفته است، تصريح كرد: مهدي آذريزدي يك انقلاب فرهنگي در اين مرز و بوم پديد آورد. وي تمام داستان‌هايي كه از غرب ترجمه مي‌شد را به كناري زد و با روش نوين نوشتن، "داستان‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب" را با اتكاء به متون اين مرز و بوم با زبان ساده تقديم ايرانيان كرد.

در ادامه "حسين مسرت" كارشناس كتاب، به بيان توضيحاتي در زمينه‌ي كتاب‌شناسي آثار آذريزدي پرداخت و "خليل عمراني" مشاور فرهنگي وزير آموزش و پرورش و "عبدالرحيم جعفري"، موسس انتشارات اميركبير، "محمدهادي محمدي"، عضو ارشد تاريخ ادبيات كودك و نوجوان و "هوشنگ مرادي‌كرماني" با بيان خاطرات و خواند اشعار و قصه‌هايي در مورد آذريزدي به تجليل از اين مقام فرهيخته‌ي فرهنگي پرداختند.

در اين مراسم همچنين عبدالرحمان آرزو سفير افغانستان گفت: تجليل از آذريزدي، تجليل از قلم و انديشه است و در واقع تجليل از هويت فرهنگي مشترك ملل در عصر گفت‌گوي تمدن‌ها محسوب مي‌شود. "علي‌اكبر اشعري "مشاور فرهنگي رييس جمهور و رييس سازمان اسناد و كتابخانه‌هاي ملي نيز با ارسال نامه‌اي در اين مراسم تاكيد كرد: شايد در آن روزگاري كه متون ديني و يادگارهاي كهن ادب فارسي را به زبان ساده و صميمي باز مي‌نوشتيد، انتظار نداشتيد كه سايه‌هاي دست شما بر تارك ادبيات كودكان اين كهن بوم برنشيند و مايه‌ي پيوند چند نسل با ريشه‌هاي هويت اسلامي و ايراني گردد. اگر اين چنين شده است به گفته‌ي خودتان دليلي جز نيت پاك و خداپسندانه‌ي شما ندارد كه دلتان مي‌خواست بچه‌ها را هم به سفره‌ي پربركت و لذت‌بخش ريشه‌ي اصيل ايران و ايراني فرا بخوانيد.

در پايان خود "مهدي آذريزدي" به عنوان آخرين سخنران اين مراسم گفت: من نوشتن "قصه‌هاي خوب، براي بچه‌هاي خوب" را در سن 35 سالگي شروع كردم. در زماني كه هيچ كتابي براي كودكان وجود نداشت و من استطاعت مالي و فكري آن را به درستي نداشتم، چون اصولا با كودكان سر و كاري نداشتم و هرگز مدرسه نرفته‌ بودم تا روحيات بچه‌ها را بشناسم. معيار من براي توصيف بچگي تجربيات شخصي خودم بود. وي گفت: يكي از چيزهايي كه آدمي را به انجام كاري و تداوم آن وا مي‌دارد، تشويق است و من در دوراني زندگي مي‌كردم كه مشوقي نداشتم و پدر و مادرم پيوسته مرا به خاطر نوشتن داستان‌هاي كودكانه سرزنش مي‌كردند. اين نويسنده پيشكسوت تصريح كرد: من كتاب‌هاي مذهبي مي‌خواندم ولي هميشه دلم مي‌خواست كتاب قصه بخوانم هرچند كتاب قصه‌ي كودكانه‌اي نبود. وقتي در سن 35 سالگي از يزد بيرون رفتم، كليله و دمنه را كه در آن زمان كتاب ثقيلي بود خواندم و ديدم چقدر زيباست. پس تصميم گرفتم همان را براي بچه‌ها بنويسم. من نه شهرت مي‌خواستم و نه پول فقط مي‌خواستم كار خوبي انجام دهم پس قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب را تاليف كردم.

در پايان اين مراسم هدايايي به رسم قدرداني به اين پيشكسوت ادبيات كودكان اهدا شد.(بنقل از ایسنا) 

      یک شنبه شب فرصت خوبی بود که به همراه خانواده از نمایش کیش مهر کار خوب اعضای تیاتر یزد دیدن کنم .این کمترین که نه از تیاتر سررشته ای دارد ونه از بازیگری .تنها محو قلم خوب سعید شهریار در آفرینش متنی زیبا وگیرا شدم واز بازی خوب وزنده بازیگران  لذت بردم .

     حقیر بواسطه مشغله ای که دارم کمتر فرصت می کنم از نمایش دیدن کنم .اما از این که پس از چند سال کاری بسامان وگروهی از بازیگران یزد را می دیدم بسیار خرسند شدم  وخرسندتر آنکه می دیدم این فعالان عرصه تیاتر که سالها بی ادعا وعاشق .خاک صحنه می خورند وبه عشق مردم زنده اند. تا چه اندازه در کار خود پیشرفت کرده اند .بازیها استوار و محکم .گفتارها فخیم ورسا .کارگردانی بسیار عالی ونور دکور در حد قابل قبول .

    دست همه شان درد نکناد که شبی به یاد ماندنی را برای ما فراهم کردند.

امیدکه مسئولان فرهنگی استان قدر این هنرمندان را بدانند که اینها سرمایه های معنوی استان یزد هستند.

با توجه به اینکه در این همایش بزرگان ادب کودک مانند استادان آذر -مرادی کرمانی -رحماندوست -میرهادی ونیز استاددکتر اسلامی ندوشن سخنرانی دارند فرصت مغتنمی است که حضور یابید .از تمام دوستان ایشان دعوت می شود شرکت نمایند .ورود برای عموم آزاد است.

کتابی هم در شرح خدمات استاد آذر چاپ شده که تقدیم ایشان ودوستداران ایشان می شود.

     سالها پیش در جلد نخست روزها اثر ماندگار دکتر اسلامی ندوشن ،وصف برگزاری آیین محرم را در آن شهر خوانده بودم و هیچ گاه مجالی فراهم نشده بودتا از نزدیک آن مراسم را ببینم تا اینکه بالاخره امروز 10/10/85فرصتی دست داد وبه اتفاق دوست هنرمندم محمود رهبران راهی ندوشن شدیم.نخست سری به حسینیه پایین زدیم که آیین تعزیه در آن برقرار بود. انبوه مردم ندوشن گوش تا گوش نشسته وشاهد نبرد یاران حسین (ع)با یاران سپاه دشمن بودند .با هر چرخشی ولوله وشوری در مردان وزنان می افتاد که حکایت از باورمندی عمیق این مردم به مظلومیت خاندان امام حسین (ع) داشت.     

 پس از ساعتی به همراهی دوستان ندوشنی آقایان علی غیاثی،دکتر علی اکبر جعفری ،رضا زینلی و پاره ای از نزدیکانشان  راهی حسینیه بالا شدیم.در راه از کوچه دکتر اسلامی گذشتیم وازجایگاه بلند او در ادب وفرهنگ ایران وجهان صحبت شد،از خانه پدری اش  که بی دلیل تخریب کردند.واکنون خانه فرهنگ وقرائتخانه ای به کمک ایشان در آنجا بنا شده است واز روزهای خوب برگزاری نکوداشت دکتر اسلامی وشکوه آنمراسم نیز سخنی به میان آمد.

     حسینیه بالا آکنده از جمعیت بود .جمعیتی که بی گمان از راههای دور ونزدیک حتی

تهرا ن و شهرهای دور دیگری آمده بودند.رسم خوبی است در استان یزد که مردم روستا ها وشهرهای کوچک که اکنون ساکن شهرهای بزرگ شده اند در روزهای تاسوعا وعاشورا  به روستاهای خود بر می گردندتا ضمن برگزاری آیین سنتی ـمذهبی سوگواری فرصتی برای دیدار یکدیگر نیز داشته باشند . مردم محلات یزد هم با اینکه شهر یزد توسعه زیادی یافته در تمام ایام محرم برای سوگواری وسینه زنی به محلات قدیم پدری خود باز می گردند.

        .به همرا دوستان سری به مسجد جامع تاریخی ندوشن زدیم.و از نزدیک بیننده منارجنبان آن بودیم که درنوع خودکم نظیر است.این مسجد ازکتیبه ها ودرها ومنبری تاریخی با قدمت 547ه. ق ( که از جنس چوب گردو و دارای نقوش تزئینی و کتیبه هایی از آیات قرآن است و ظاهرادر سال 1348 سرلوحه آن توسط افراد ناشناس به آمریکا منتقل شده و هم اکنون در موزه متروپولیتن نگهداری می شود،)برخوردار است وتعدادی نسخ خطی ارزشمندی ازقران نیز دارد که با فعال شدن میراث فرهنگی در آنجا مورد حفاظت قرارگرفته است.

         ندوشن با اینکه شهرکوچکی است، اما گنجینه تاریخ است، گفته شد در بافت تاریخی ندوشن بیش از 500 اثر تاریخی شناسایی شده است که بیش از 80 درصد آن مربوط به دوران ایلخانی تا پهلوی اول  است.
مساجد ، اماکن متبرکه( حسینیه ، امامزاده و آرامگاه مربوط به دوران ایلخانی) ، آب انبارها، خانه های قدیمی، دروازه های ورودی شهر، حمام و دربند  از جمله آثار باستانی موجود در بافت تاریخی ندوشن است که از آن جمله امامزاده مامانیک، مسجد آمنه گل ،.قلعه سفید،برج حاجی جلال.برج سنگی و... ازجلوه های هنر وذوق هنرمندان این دیار است.

حیف که فرصت نشد شام غریبان ندوشن راهم ببینیم .اما از آشپزخانه حسینی که درآنجا هر محله به رنگ وطعم خاصی آش گندم پخته بودند، دیدن کردیم وبرای تبرک از آن آش یکی دو نمونه خوریم.در پایان ازمهمان نوازی دوستان که همه جا همراه ما بودند،تشکر کردیم.

    در گرگ ومیش پسین گاهان بود که برای رسیدن اعضای خانواده به مراسم شام غریبان در یزد، به شتاب راهی یزد شدم.

    اول بهمن .دو کتاب منظوم از آثار ماندگار استاد مهدی آذر یزدی به نامهای "شعر قند وعسل "و"مثنوی بچه خوب"پس از سالها نایابی با ویرایش نو توسط انتشارات اندیشمندان یزد به چاپ جدید رسید.آخرین چاپ شعر قندوعسل سال ۱۳۷۳ومثنوی بچه خوب ۱۳۵۷ بود.آذر در این دوکتاب .کودکان ونو جوانان ایرا ن را با راستی ها وپاکی ها آشنا می کند .

    .مثنوی بچه خوب در بردارنده ۱۹ حکایت زیبا با لحنی صمیمی واشعار روان و خواندنی است که هر کدام نتایج اخلاقی ورفتاری خوبی دارد وشعر قند وعسل که عنوان فرعی آن "حکایت پشه و زنبور عسل "است در یک داستان بلند . تقابل پاکی ودرستی را با زشتی وناپاکی نشا ن می دهد تا نوجوانان خود به قضاوت بین گاو وزنبور عسل بپردازند.

در هردو کتاب "کتابشناسی آذر یزدی "به قلم پیام شمس الدینی آمده است.

اندیشمندان یزد قصد دارد در سال جاری کتاب "قصه های ساده " آذر یزدی را هم چاپ کندکه آخرین بار در سال ۱۳۷۵ چاپ شده بود.

  اما اين بار به همت مرضيه برومند يزدي کارگردان خوب يزدي تبار که سال‌هاست با گروه کودک تلويزيون ايران همکاري دارد و مجموعه‌هاي گوناگوني مانند: آرايشگاه زيبا، آپارتمان شماره 13، شهر موش‌ها، زي‌زي گولو را کارگرداني کرده، مجموعه‌اي به نام "کتابفروشي هدهد" را تهيه و اجرا نموده که در مدتي کم، جاي خود را در ميان مجموعه‌هاي موفق تلويزيوني باز کرده است. اين مجموعه با بهره‌گيري از جذابيت‌هاي تصويري، طنزي گيرا، محيطي صميمي و خانوادگي، بينندگان را با کتاب آشتي دوباره داده است. و شايد در کوتاه مدت، نمودي نداشته باشد اما در دراز مدت اثرات خوبي بر جاي خواهد نهاد. از جمله آنکه ممکن است ديگر تهيه‌کنندگان در اين زمينه ترغيب و تشويق به کار شوند، افرادي که گهگاه براي خالي نبودن دکور صحنه، چند کتاب را زينت‌بخش قفسه‌هاي لوکس مي‌کردند.‏
اين مجموعه بارها از سوي ناشران، کتابفروشان و نشريات گوناگون نقد و معرفي کتاب، سپاس و تقدير شده است. برومند در اين مجموعه نشان داده است که خود نيز کتابخواني آگاه و پيگير است، وي به غير از بهره‌ بردن از متني قوي، در انتخاب بازيگران نيز دقت و وسواس داشته و مجموعه‌اي ديده را فراهم کرده است.‏
اما آنچه براي ما يزدي‌ها جذاب‌تر شده است بازي خوب چند بازيگر قديمي يزدي و يزدي‌تبار مانند: مرضيه‌السادات برومند يزدي، روح‌ا... مفيدي، فرهاد آييش،راضیه برومند. محمود بصيري ابرقويي و چند بازيکن جديد و گمنام ديگر در اين کار است. بي‌گمان برومند در اين زمينه تعمدي داشته و مي‌خواسته دين خود را به ديار پدري خود ادا کرده باشد. حتي برخي از بازيگران با گويش يزدي سخن مي‌گويند. (منهاي فاطمه که يزدي نيست و متأسفانه گويشي ساختگي برايش درست کرده‌اند و اي کاش نمي کردند.)‏

دوست گرامی جناب آقای میرزایی

درباره دکتر اسلامی که به حق نه تنها از افتخرات استان یزد بل ایران است در سال گذشته دو کتاب به نامهای "روشن تر از روشن "گردآوری حسین مسرت و"رهاورد دیدار "گرد آوری جناب دکتر جلالی پندری چاپ شده .اما چون ناشر آن  یعنی اداره ارشاد یزد بوده و دولتی است مشکل در توزیع آن دارد .دوستانی که تمایل به خرید آن دارند باید به این اداره کل رجوع کنند .