" آنچه اکنون مایه نگرانی است و باید گفت که در رأس مسایل ایران قرار دارد، علایم گسیختگی در اخلاق عمومی است. بی اعتمادی به حدّی رسیده است که هیچ کس به هیچ مقام، هیچ اعتبار و فضیلتی، جز پول نقد اعتماد نمی کند و دری نیست که با دست آن به روی شما باز نشود. انسان تنها به نام انسان، انسان نیست. اگر آوا از او دریغ شد که بزرگترین ودیعه ی اوست، دون همتی و خاکساری به صورت یک خصلت اجتماعی در می آید. تجربه های ناکام این هشتاد ساله مشروطه باید اکنون دیگرچشمهای ما را باز کرده باشد. اگر الان نیاموزیم پس دیگر کی؟" ( دکتر محمد علی اسلامی ندوشن )
علل عقب ماندگی ایران و راه غلبه بر آن براستی مهم ترین موضوع مورد بحث و برّرسی ایران دوستان در دوران معاصر بوده است، زیرا در چند قرنی که اروپا با جهش های علمی و فنی، دوران قرون وسطی را پشت سر گذارد، میهن ما با این پیشرفت ها همگام نبود. فراتر از آن با وجود برخورداری ازهمه گونه امکانات مادّی و معنوی سیری نزولی را طی کرد.
با توجه به این واقعیّت که مشکلات اقتصادی و بحران های معیشتی، بیشتر ناشی از رشد ناهماهنگ اقشار اجتماعی و انباشته شدن بیش از حدّ دارایی در دست هایی محدود است، باید فقر را ریشه کن ساخت و حدّاقل رفاه مادّی را برای تهیدستان جامعه تأمین کرد که این امرمهم نه تنها باید به تدابیر دولتی، بلکه با رشدهمدردی اجتماعی تحقّق یابد. به گونه ای که همه افراد جامعه خود را اعضای یک خانواده احساس کنند و داوطلبانه و مهرورزانه به کمک همنوعان خویش بشتابند.
ساختار خانواده به عنوان کوچکترین واحد جامعه، بر شکل گیری کلّ زندگی اجتماعی تأثیری مستقیم دارد. کوچکترین پیشرفت واقعی در موقعیّت زنان، به عنوان مادران و تربیت کنندگان نسل آینده به نتایج بزرگی در همه زمینه های آموزشی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی می انجامد. بدین سبب بررسی وضع زنان شاخص اوضاع کلّی و همچنین توانایی های آتی هر جامعه ای است. بنابراین کافیست با فراهم آوردن امکانات آموزش و پرورش یکسان و همگانی، مردان و زنان داوطلبانه و مشتاقانه در راه آموزش و پرورش بکوشند، تا طیّ یکی دو نسل عقب ماندگی ها جبران گردد.
خدمت به جامعه از پایین ترین مراتب تا بالاترین مقامات، بزرگترین افتخار هر شهروندی است و امانت و راستی زیبنده ی هر انسان. همانگونه که هر عضو جامعه در کار و فعالیّت خود هرقدر هم که ناچیز جلوه نماید ،باید موازین امانت و راستی را رعایت کند، مقامات حکومتی نیز نه برای کسب قدرت و ثروت، بلکه تنها به منظور خدمت، به شایسته ترین افراد سپرده گردد.
شهروندان حق دارند آشکارا انتقاد خود را از تصمیمات نهاد ابراز کنند. مسولیّت حیاتی هر عضو هوشیار جامعه است که با رعایت احترام، هرگونه پیشنهاد، توصیه یا نظر انتقادی را که احساس می کند، برای اصلاح برخی شرایط در جامعه اظهار کند.
گسترش نهادهای آموزشی، بهبود وضع زنان و بوجود آوردن همه گونه امکانات برای جوانان،حرکت جامعه به سوی آینده ای بهتر را راهگشایی می کند. مشارکت یکی دو ساله ی جوانان دخترو پسر در خدمات اجتماعی می تواند از هر نظر گامی مثبت در جهت آموزش عملی و پرورش نسل آینده و پیشرفت عمومی جامعه باشد.
در چهارچوب هدف اصلی دولت که فراهم آوردن رفاه برای همه زحمتکشان است، سر و سامان یافتن وضع کشاورزان و کشاورزی از اهمیّت زیادی برخوردار است. زیرا که بنیان اقتصاد ملّی را تشکیل می دهد.
وقوع جرم درحقیقت نتیجه ناتوانی جامعه و اشتباه درپرورش است.تربیت اخلاقی واجتماعی نباید تنها متوجّه کودکان باشد، بلکه همه نهادهای اجتماعی و رسانه ها باید در تجدید تربیت مردم به ارزشهای انسانی بکوشند. باید در شهروندان چنان منشی جایگزین شود که اصولاً ارتکاب به جرم را تجاوز به شخصیّت خود تلقی کنند. مقابله به مثل در برابر جرم و جنایت، حتّی اگر ازطرف جامعه باشد همان انتقام است.بنابراین با تشدید مجازات و پرکردن زندان ها نمی توان با فساد و جرم مقابله نمود.
ما باید بدون آنکه منتظر شرایط اجتماعی مطلوبی باشیم در راه آبادانی کشورمان بکوشیم. چون که مردم هر کشوری با هم پیمانی، می توانند دروازه های پیشرفت و نوسازی را بگشایند.
