حسين مسرت
آن بيست نفر
|
بررسي نقش دانشكده معماري و شهرسازي يزد در حفظ و احياي مواريث فرهنگي |
در سال 1367 و پس از سالها چشم به راهي مردم يزد، نخستين كلاسهاي آموزشي دانشگاه يزد بر روي مشتاقان علم و فرهنگ گسترده شد. در پي ايجاد دانشگاه يزد، دانشكدههاي مختلف نيز پا گرفتند و آنچه بيش از همه به واسطه پيشينه تاريخي و فرهنگي چند هزار ساله يزد مهم مينمود، ايجاد دانشكدهاي بود كه تجارب چندين قرن شهرسازي و معماري يزد را در دسترس جويندگان معماري سنتي و اصيل ايران قرار دهد.
آنچه در طول سالهاي متمادي همگان بر آن معترف بوده و هستند: غناي معماري و بافت تاريخي شهر يزد است كه زماني آن را در رديف دومين شهر تاريخي جهان قرار داد. شهري كه به واسطه دور بودن از پايتختها و مراكز قدرت كمتر مورد تهاجم و آسيب بوده است. بافتي دست نخورده و سالم و در عين حال درس آموز براي آيندگان دارد. هر چشمهاش كرشمهاي دارد براي دوستداران هنر معماري، هر صفحهاش ورقي است از معرفت معماران معتقد و مؤمن، معماراني كه تنها به اتكاي خود و عقل سليم نقشهاي گونهگون و اسليمي زيبايي ميآفريدند.
پيدايي همين ضرورتها ايجاد چنين دانشكدهاي را بيش از پيش نمود ميبخشيد. در مهرماه سال 1368 نخستين گروه دانشجويان دانشكده معماري و شهرسازي يزد پاي صحبت دانش آموختگاني نشست كه خود از مشتاقان تحصيل و آموزش اين هنر زيبا و توانمند بودند.
آن گروه بيست نفره با نفس گرم خود گرمابخش نخستين كلاسهاي هنر معماري در يزد شدند. بيشك پويايي هنر به ويژه هنر معماري فرصت ايستادن را به هيچ كسي نمي دهد، از اين رو با علاقه و پيگيري استادان اين دانشكده انديشه استقرار در مكاني را در سر پروراندند كه فضايي مطابق آموزش داشته باشد. نيكي از نيكان شهر نكومنظر يزد خانهاي دلنشين و زيبا را بدين دانشكده اهدا نمود. ورثه مرحوم رسوليان با اين كار بزرگ نام نيك خود را تا روزگاران بسيار بر پهنه گسترش فرهنگ يزد نقش زدند.
و بدين ترتيب بود كه دانشكده معماري و شهرسازي در اسفند 1369 در مكان كنوني خود جاي گرفت. دانشكده نوپاي معماري كه در جنب فعاليتهاي فرهنگي خود به ترتيب دادن چند سخنراني موفق شده بود. نخستين تجربه برپايي "گردهمايي بررسي طراحي شهري در بافت قديم يزد" را نيز در خرداد 1370 پشت سر گذاشت. اثراتي كه اين همايش عظيم در آشنايي انديشوران و هنرمندان ايراني با شهر يزد و به ويژه دانشكده نوپاي آن داشت شايد سالها بعد پديدار گردد.
برپايي سخنرانيهاي گوناگون علمي و تاريخي كاري است كه از همان سال 1368 تا كنون با همان شوق و ذوق ادامه دارد. دانشجويان تشنه ميراث فرهنگي مشتاقانه به پاي اين سخنان مينشيند و با پيوند دادن آن با آموزشهاي كلاسيك از آن توشههايي گران قيمت برميدارند. همچنين است سفرهاي علمي كه اين دانشجويان به نقاط مختلف ايران ميكنند.
اين دانشكده تا كنون در جهت غنا بخشيدن به تجربيات استادان خود موفق به معرفي و شركت دادن برخي از آنها در سمينارها و سمپوزيومهاي داخلي و خارجي، به ويژه سمينار معماران جوان در پاريس و معماري گلين در گرو نوبل فرانسه شده است.
اگر تنها پيامد ايجاد اين دانشكده را آشنايي معماران جوان ايراني و خارجي با پيشينه تاريخي و فرهنگي اين شهر كهن بدانيم، بيشك بزرگترين ارزش و اعتبار را براي اين دانشكده قائل شدهايم.
از آن هنگام كه آرتور پوپ و آندره گدار دو تن از بزرگترين عاشقان هنر و معماري ايران، راهي اين سرزمين هنرپرور شدند، بيگمان سالها ميگذرد. آنان در برگشت به كشورهاي خود بزرگترين گامها را در راه شناسايي و معرفي اصالتهاي معماري ايراني نه تنها به مردم كشور خود بلكه به ساير محققان و پژوهندگان اروپايي برداشتند. هر دو سفري نيز به يزد داشته و به ثبت اين ارزشها در كتابهاي ماندگار خود "هنر ايران" و "آثار ايران" پرداختند.
پس از آن بود كه كوله بارها بسته شد و هر از گاهي يك عاشق و شيفته از آن سوي دنيا بدين وادي ره سپرد. اينان با همان وسايل اندك و ابتدايي هر كدام به روشن نمودن ديگر زواياي تاريك اين سرزمين پر هنر پرداختند. در آن سالها حداقل كمكي كه يك شهروند يزدي ميتوانست بكند، اين بود كه به چند پرسش معمولي اين دوستداران پاسخي سطحي بدهد.
اكنون پس از گذشت سالها هر مشتاقي كه قدم بدين ديار ميگذارد و بيدرنگ پا بر فرشهاي آجرين اين دانشكده ميگذارد از دانستهها و تجارب استادان اين دانشكده توشهها برميگيرد و پس از چند روزي تحقيق و پژوهش و پرسش و آشنا شدن با كولهباري سنگين راهي ديارش ميشود. برقي كه از چشمان هر دو (طالب و مطلوب) ميجهد، نشانه رضايت خاطر و رسيدن به آنچه هست كه در پياش بوده است.
اين بخش از فعاليتها را هيچ گاه هيچ دفتر و دستكي نمي تواند ثبت كند. اما اثراتش را ميتوان در كلاسهاي معماري دانشگاه رم، دانشگاه پاريس كونفلان، دانشگاه گرونوبل فرانسه، دانشگاه اكلاهما و دانشگاه كانادا جست، اينها ميسر نمي شد مگر با بنياد دانشكده معماري و شهرسازي در شهر كهن و ريشهدار يزد.
)نقل ازخاتم یزد(
