رسالۀ چوب چینی (8)
نویسنده: نامعلوم
به کوشش: حسین مسرّت
کشوث= عَشَقَه باشد و آن گیاهی است که بر درخت پیچید و آن را خشک کند.
گ:
گزانگبین=گزخوانسار.این گونه در اطراف اصفهان و در شوره زارهای مردآباد کرج یافت می شود و گزانگبین می دهد.
م:
مُحتَبس= بند گردیده باز داشته.
مَحظورات=ج محظوره.چیزهای حرام و ناروا و غیر مشروع.
مَظنّه=گمان و پندار و اندیشه و قیاس و وهم و احتمال.
مُنجز= داروی مسهل.مسهل.
مُنضج=در اصطلاح طب هر دوایی که خلط را پخته کند و آماده کند برای دفع و نیز دارویی که ریش را پخته کند.(ناظم الاطبّاء)
ن:
نَزله= زکام بخصوص زکامی که با خرابی سینه و سرفه همراه باشد.(ناظم الاطبّاء)
نصاب= نصیب، بهره.
نوه= نُه(عدد).
و:
وزن شاه=گویا مراد من شاه است که معادل شش کیلو گرم است.( مسرّت)
ه:
هَلیله= از درختان نواحی حارّه است که میوه اش مصرف طبّی دارد.
ی:
یخ در بهشت= نوعی از حلوا باشد و بعضی گویند حلوای برنج است.(برهان)
نامنامه:
امام رضا= علی بن موسی الکاظم، امام هشتم شیعة امامیۀ اثناعشریه.
چینی= منسوب به سرزمین به چین، کشور چین.
سلطان طوس=لقب امام رضا.(مسرّت)
سَناباد= قریه ای است در طوس،قبر حضرت رضا در این محله است و تقریباً یک میلی طوس واقع شده .(از معجم البلدان) دهکدة کوچکی بوده که قبل ار آباد شدن مشهد از قراء طوس به شمار می رفته است.
نوادرالاخبار=کتابی است در حدیث به عربی از محمّد جعفر اصفهانی( بنگرید.فهرستگان نسخۀ های خطّی ایران،ج 33، ص 763)
کتابنامه:
آقا بزرگ تهرانی، محمّد محسن:الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت:دارالاضواء،بی تا، ج 24.
اردکانی یزدی،قاضی بن محمّد؛و عماد الدّین محمود بن مسعود شیرازی:دو رسالۀ در خواص چوب چینی، به کوشش:یوسف بیگ باباپور،تهران:منشور سمیر1393.
درایتی مصطفی:فهرستگان نسخۀ های خطّی ایران(فنخا)،تهران: سازمان اسناد و کتابخانة ملّی ایران،1393-1391، ج3، 6 ،11، 33.
---------------:فهرستوارة دست نوشت های ایران(دنا)، تهران:کتابخانة مجلس شورای اسلامی،1389، ج 11.
دهخدا، علی اکبر:لغت نامة دهخدا، تهران:دانشگاه تهران،1372، دورة کامل.
؟: رسالۀ چوب چینی، نسخۀ خطّی شمارة/3871 کتابخانة وزیری، محرّم 1224ق.
شیروانی ،محمّد:فهرست نسخۀ های خطّی کتابخانة وزیری یزد،تهران:انجمن آثار ملّی،1355، ج 5.
حسین مسرّت