حسین مسرّت
 

12/2/1257
اعدام انقلابی ناصرالدّین شاه قاجار به دست میرزا رضا عقدایی ( کرمانی ).
میرزا محمدرضای کرمانی، فرزند ملاحسین عقدایی در کرمان زاده شد. پدرش ملاحسین در زمان حکومت طولانی محمد اسماعیل خان وکیل‌الملک در کرمان به دلیل ظلم و ستمی که بر او رفته بود، مهاجرت کرد و به یزد رفت و در ناحیۀ عقدای یزد ملکی خرید و به کار کشاورزی پرداخت. ملاحسین مدتی پسرش، محمدرضا را به مدرسه فرستاد و پس از آن برای دادخواهی به تهران آمد و در مدرسۀ ملاعبدالله منزل کرد و در همان جا نیز درگذشت.
میرزا محمدرضا به هنگام تحصیل و طلبگی در یزد، روضه‌خوانی و پامنبری خوانی هم می‌کرد. وی پس از مرگ پدرش به ناچار درس را رها کرده و برای امرار معاش در بازار مشغول فروشندگی شد.
پس از آنکه در ۱۳۰۷ ق سیدجمال‌الدین اسدآبادی بنا به تقاضای ناصرالدین شاه به تهران آمد و به واسطه آشنایی با پسر حاج امین‌الضرب در منزل او ساکن شد، دوران تازه‌ای در زندگی میرزا رضا کرمانی آغاز شد.
ارتباط نزدیک به شدت تحت تأثیر افکار و عقاید سیدجمال قرار گرفت. با توجه به شرایط آشفته آن روز ایران، سخنان سیدجمال‌الدین باعث ایجاد مشکلات بیشتری برای شاه و دربار می‌شد. به همین علت از او خواسته شد تا ایران را ترک کند، اما او به‌جای ترک ایران به حرم حضرت عبدالعظیم شهر ری رفت و بست نشست و همچنان به ترویج افکار و عقاید خود مشغول بود که سرانجام مأموران حکومتی او را به زور از حرم بیرون کشیده با وضعیت نامناسبی او را از ایران اخراج کردند.
اخراج سیدجمال‌الدین و رفتار نامناسب مأموران با وی تأثیر بسیار بدی بر میرزا رضا داشت و او به علت مخالفت آشکار با این مسئله توسط مأموران دستگیر و چندی زندانی شد. از این دوران بود که میرزا رضا که سخت شیفتۀ افکار و عقاید سیدجمال‌الدین شده بود با گروه‌ها و محافل مخفی سیاسی ارتباط پیدا کرد و به تبلیغ اندیشه‌های سیدجمال‌الدین و توزیع روزنامۀ قانون (که ورودش از سوی دربار ایران ممنوع بود) پرداخت. و در این ملاقات‌ها بود که هنگامی که میرزا از ظلم و ستمی که بر او رفته بود، شکایت و حکایت فراوان می‌کرد، سید نیز به او گفته بود که « ایران آباد نمی‌شود، مگر به قطع ریشۀ شجرۀ خبیثۀ استبداد».
میرزا رضا کرمانی برای اینکه بتواند هدف خود برای کشتن ناصرالدین شاه به انجام برساند، از پیش در حرم عبدالعظیم(ع) به انتظار می نشیند. این ایام هم مقارن با پنجاهمین سال سلطنت ناصرالدین شاه بود و شاه می بایست برای زیارت مرقد عبدالعظیم حسینی به آنجا برود. به هرترتیب ناصرالدین شاه در اردیبهشت ۱۲۷۵ ش به حرم می رود، اما هنگامی که شاه در کنار ضریح بود، شخصی ملبس به لباده فراخ ایرانی، عریضه به دست، به شاه نزدیک می‌گردد. در آستین فراخ لباده‌اش رولوری (اسلحه کمری که شش فشنگ در آنجا می‌گیرد) داشته که با آن به طرف شاه شلیک می‌کند.
مظفرالدین شاه  پس از محاکمۀ میرزا رضا کرمانی به اعدام او رضایت داد.سرانجام میرزا را با دست بسته بیرون آوردند، اما به قدری قوت قلب داشت که گفت: مردم بدانید که من بابی نیستم و مسلمان خالص هستم و شروع کرد به ادای شهادتین؛ سپس گفت: این چوبۀ دار را به یادگار نگه دارید، من آخرین نفر نیستم و بدین ترتیب میرزا رضا کرمانی در ۲۱ مرداد ۱۲۷۵ ش در میدان مشق تهران به دار آویخته شد. جسد، تمام روز چهارشنبه و تا پنجشنبه همچنان آویخته بود. در ساعت ۹ شب، جسد را از دار پایین آورده و به گورستان حسن آباد بردند و دفن کردند.

 
16/2/1379
درگذشت استاد علی اکبر شریعتی، بنیانگذار تئاتر در یزد.
 
علی اکبر شریعتی ، متولد 28 شهریور 1305 ش در یزد، مشغول به پیشۀ معلمی بود که در پی تماشای نمایش علاقه مند به تئاتر می شود. او برای راه اندازی و ارتقای تئاتر یزد به اصفهان نیز سفر می کند. شریعتی به تنهایی بار تئاتر را به دوش نمی کشید، بلکه با مرحوم علی خان وزیری و احمد وزیری گروهی سه نفره برای راه اندازی تئاتر یزد تشکیل داده بودند. ابتدا آنها تئاتر را از سخنرانی در مجالس مختلف و میان پرده به صورت نمایش کوتاه آغاز کردند و عمدتاً قطعاتی انتقادی را به صورت شعر و نمایش اجرا می کردند که اشعار آن ها را شریعتی و آهنگسازی را علی خان وزیری عهده دار بودند که آخرین کار این گروه را می توان متعلق به سال 1380ش دانست و به دلیل خدمات بسیار، شریعتی به تئاتر یزد او را «پدر تئاتر یزد» نامیدند.
شریعتی پژوهش های زیادی در فرهنگ و آداب و رسوم یزد انجام داده و در دو کتاب گردآوری کرده بودکه این کتاب ها با نام های "شهر من یزد" و "شب چره" گردآوری شده است که کتاب شهر من یزد شامل آداب و رسوم مردم یزد و  شب چره شامل بازی های کودکانه یزدی و آداب و رسوم یزدی ها است. که هردو به چاپ رسیده است.
شریعتی در زمینۀ پژوهش و تحقیق در موضوعات خاص یزد بسیار فعال بود به طوری که در بازی ها، ترانه و اشعار یزدی، فرهنگ عامیانه، آداب و رسوم یزد، ضرب المثل های یزدی،  جمع آوری داستان های کوتاه یزدی و در بارۀ شخصیت های فرهنگی یزدی کار کرده است، در دوران  شریعتی تئاتر یزد در مراسم های جشن، عقد و آشتی برگزار می شده است.
وی  به تدریس در آموزشگاه ها می پرداخت. وو در سال 1333 ش نخستین تماشاخانۀ یزد را  بنیان کرد و برای یادگیری تئاتر و نمایش سفر های زیادی به اصفهان داشت به طوری که برای یادگیری تئاتر به اصفهان منتقل شد و سال 1355 ش به یزد بازگشت. شریعتی پس از اینکه در سال 1358ش بازنشسته شد ،به جمع آوری فرهنگ عامیانه یزد پرداخت و سرانجام در 16 اردیبهشت 1379 درگذشت .
 
 
19/2/1379
برگزاری همایش بین المللی قنات در یزد.
 
قنات های یزد از مهم‌ترین و شاخص ترین قنات‌های ایران هستند که در دل کویر مرکزی ایران حیات را به جریان انداخته است، در بسیاری از شهرهای این منطقه بدون حضور این قنات‌ها زندگی ممکن نبود، اما با این نوآوری باستانی، ایرانیان در این مناطق حتی محصولات کشاورزی به دیگر نقاط صادر می‌شود.
قرار گیری یزد در میانۀ دشت کویر ، این شهر را به نمونۀ زیبایی از معماری خاص کویری با عناصری چون: بادگیر ، یخچال،آب انبار ، خانه های درون گرا ، مساجد و تکیه های خاص تبدیل کرده است. در شرح و بررسی خانه های یزد به معماری درونگرا و حجاب دار خانه‌های یزد می توان پرداخت، اما سیستم انتقال آب است که تمام این زیبایی ها را در کنار هم جمع کرده است.
 
از آب قنات برای خنک کردن ساختمان در شهر یزد استفاده می شود. در شهرهای بیابانی، کورۀ قنات از ارتفاع حدود چند متری زیر زمین عبور می کند. در کوچه های شهر، پله هایی از سطح زمین به قنات ساخته می شوند و امکان دسترسی به آب را به همه مردم می دهند. وقتی در محله‌های قدیمی شهر یزد قدم می زنید، حتماً به نمونه‌های آن بر می‌خورید. مخصوصاً در شهر اردکان که با نورپردازی مناسب امکان این پیاده گردی در شب هم وجود دارد. این دسترسی های زیرزمینی فضایی خنک و سایه را نیز در اختیار رهگزران قرار می دهند تا از گرمای تابستان در امان باشند. در خانه ها روی قنات بادگیر ساخته می شد . بادگیرها هوا را به جریان می اندازند و هوایی که از روی آب قنات عبور می کند فضای اتاق را خنک می کند. ترکیب بادگیرو آب روان قنات در اکثر خانه های سنتی شهرهای بیایانی ایران دیده می شوند.

 
1/3/1338
تأسیس کارخانه جات عظیم افشار یزد.
 
 
بیش از 60  سال پیش، کارخانه جات پشمبافی افشار با هدف بی نیازنمودن هموطنان عزیز از محصولات همانند خارجی تاسیس شد و توانست ظرف مدت کوتاهی با عرضۀ محصولات گوناگون خود بخش عمده ای از نیاز کشور به پارچه های فاستونی و پتوی پشمی را تامین نماید.
استفاده از مرغوب ترین مواد اولیه ، فنآوری روز دنیا و پشتوانۀ 60 سال تجربه و استعداد طراحان ماهر و کارگران فعال و چیره دست یزدی موجب گردیده که اکنون نیز پارچه های فاستونی و پتوی تمام پشم افشار یزد مورد استقبال مصرف کنندگان ایرانی قرار گیرد.