حسین مسرّت

ماهانۀ علمی، تحقیقی، تاریخی، ادبی، دینی (زرتشتیان) و خبری مصوّر که بازگویندۀ اندیشه‌های گروه زرتشتیان ایران بود. دارندۀ ‌امتیاز و مدیر آن دکتر رستم صرفه (دارندۀ ‌امتیاز گفتار نیک) و سپس از سال 3، شمارۀ 12 (اسفند 1331) تا سال 10، شمارۀ 12 (اسفند 1338 ش) سروش صرفه نیا دارندۀ ‌امتیاز شد. در زمان فراوانی سردبیر و سرپرست نشر آن از سال 23، شمارۀ پیاپی 270 (بهمن 1351) اردشیر جهانیان (1295-1372 ش) بود و تا واپسین روز انتشار این مسئولیت بر دوش وی جای داشت. هوخت زیر نظر گروه تحریریه بود و در چاپخانه‌های چهر و خواجۀ تهران چاپ می‌شد.

نویسندگان نامی آن آقایان: سید محمّد محیط طباطبایی، دکتر فرهنگ مهر، موبد دکتر سهراب خدابخشی، فرنگیس یگانگی، مهندس رستم پارکی، اسفندیار دارابیان، رستم شهزادی و جهانگیر اشیدری بودند.

هوخت به معنی گفتار نیک است و این نشریه در دو بخش بزرگ به چاپ می‌رسید: گفتارهایی در باب دین زرتشت و آموزه‌های دینی و کرداری و رفتاری وی همراه با آیین و فرهنگ ایران و زرتشتیان و اخبار زرتشتیان ایران و پارسیان هند و زندگی‌نامۀ بزرگان فرهنگ ایران و زرتشتیان.

برزین در سال 1353 ش می‌نویسد: تا زمانی که ازسوی خود مدیر آن سرپرستی می‌شد، پیشرفت داشت، ولی ازآن‌پس روند نزولی می‌پیماید.

هوخت از نشریات پردوام زرتشتی بود و دو دوره انتشار داشته است. شمارۀ 1 آن در فروردین 1329 ش چاپ و پس از نشر دوره (سال) 35، شمارۀ 8، پیاپی 409 (آبان 1363) به شَوند نامعلومی توقیف شد. هوخت در سی‌وپنج سال انتشار خود، پیاپی و بدون جاافتادگی چاپ می‌شد.

بوذرجمهر پرخیده در گفتار یادی از ماهنامۀ هوخت می‌نویسد:

«مجلۀ هوخت پس از سی‌وپنج سال انتشار مرتّب و بدون جاافتادگی، شوربختانه در آبان ماه 1363 خورشیدی بسته شد و تاکنون کسی از علت متوقف شدن انتشار آن باخبر نیست.

اوّلین شمارۀ این مجلۀ پردوام زرتشتی در فروردین‌ماه سال 1329 خورشیدی با صاحب‌امتیازی روانشاد دکتر رستم صرفه چاپ شد. از نویسندگان اوّلیه و بنیان‌گذاران این نشریه می‌توان از دکتر فرهنگ مهر، موبد دکتر سهراب خدابخشی، فرنگیس یگانگی و روانشادان مهندس رستم پارکی، جان‌باخته اسفندیار دارابیان و پس از این ها رستم شهزادی و تیمسار اشیدری نام برد. به مدّت طولانی روانشاد اردشیر جهانیان سردبیری آن را بر عهده داشت و تا واپسین روز انتشار این مسئولیت سنگین بر دوش این فرزانۀ ارجمند و فرهیختۀ فرهنگی بود.

امسال سی و چهارمین سالی است که این مجلۀ ارزشمند جامعۀ زرتشتی خاموش شده است و کمتر کسی از زرتشتیان از این نشریۀ باسابقه و پرآوازه در این مدّت یادی کرده است، به‌غیراز سرگذشتی که در شمارۀ 27 سال دوازدهم مجلۀ «وهومن» دربارۀ آن به خامۀ آرش سرایی به چاپ رسیده است، سپاس‌نامه و یادبود دیگری از هوخت ندیدم و نشنیدم.»

دکتر رستم صرفه فرزند کریم داد از بزرگان زرتشتی یزد بود که خانۀ نیاکان خود را در کوی پشت خان علی به کتابخانۀ هورشت تبدیل کرد و سال ها این کتابخانه مورد مراجعۀ کتابدوستان زرتشتی بود.(بنگرید همین کتاب ذیل بخش بنگاه های فرهنگی) . در یکی از شماره های هوخت گزارشی از زندگی او چاپ شده است.

کتاب‌نامه

اسنادی از مطبوعات ایران (1340- 1320 ه.ش). تهیّه و تنظیم ادارۀ کلّ آرشیو، اسناد و موزه دفتر رئیس‌جمهور [و دیگران]، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1378: 271.

تاریخ روزنامه‌نگاری ایران: سید فرید قاسمی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1379، ج 2: 564.

چهرۀ مطبوعات معاصر: غلامحسین صالحیار، تهران: پرس اجنت، 1351: 235.

دانشنامۀ مشاهیر یزد: میرزا محمّد کاظمینی، یزد: بنیاد فرهنگی پژوهشی ریحانه الرّسول، ویرایش دوم، 1382، ج 1: 394، ج 2: 913.

راهنمای مجله‌های ایران 1347-1368: پوری سلطانی، رضا اقتدار، تهران: کتابخانۀ ملی ایران، 1369: 456.

راهنمای مطبوعات، فهرست نشریات موجود در کتابخانۀ عمومی ابن مسکویۀ اصفهان: فروغ الزمان نوری اصفهانی، اصفهان: انجمن کتابخانه‌های عمومی اصفهان، نقش مانا، 1380: 278.

راهنمای مطبوعات ایران 1304-1357: محمّد صدری طباطبایی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، 1378، ج 1: 756.

راهنمای مطبوعات ايران 1357-1371: سید فريد قاسمی، تهران: مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها، 1372: 356.

[«سرگذشت هوخت»]: آرش سرایی، وهومن، س 12، ش 27.

سیری در مطبوعات ایران: مسعود برزین، تهران: بی‌نا، [1344]: 4، 64، 108، 152.

شناسنامۀ مطبوعات ایران از 1215-1357، گردآورنده: مسعود برزین. تهران: بهجت، 1371: 434.

فهرست مجلات کتابخانۀ مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران از آغاز تا پایان ۱۳۸۵: مهران آشوری، تهران: دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد‏‫، ۱۳۸۷، ج 2: 865-866.

فهرست مجلات موجود در کتابخانۀ دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه تهران: شکوه آریایی پور، دانشگاه تهران، 1372: 37.

فهرست مجله‌ها در سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی (از آغاز تا پایان سال ۱۳۸۴)، به کوشش: طاهرۀ مهاجرزاده؛ زیر نظر: سید رحمت‌الله فتاحی، سید فرید قاسمی، مشهد: سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی‏‫، ‏‫‏1394، ج 4: 3954-3958.

فهرست مجله‌های فارسی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی از ابتدا تا پایان سال 1386: آزادۀ حیدری، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1389: 1078-1079.

فهرست مجله‌های موجود در کتابخانۀ ملی ایران: بیژن سرتیپ زاده و کبری خداپرست، تهران: کتابخانۀ ملی ایران، 1357: 277.

فهرست نشریات ادواری موجود در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه شهید چمران 1367: محمدرضا نائل، اهواز: دانشگاه شهید چمران اهواز، [1367]: 77.

فهرست نشریات موجود در کتابخانۀ مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی: کریم (امیر) نوری، تهران: وزارت ارشاد اسلامی، 1362: 262-263.

مطبوعات ایران 1353-1343: مسعود برزین، تهران: کتابخانۀ بهجت، 1354: 262-263.

هوخت. شماره‌های گوناگون.

«یادی از مجلۀ هوخت»، بوذرجمهر پرخیده، تارنمای امرداد (2/8/1397).

*برگرفته از یادگار نیک: حسین مسرت