حسین مسرّت

دو سفرنامۀ هند: علی باقر زاده، حسین بشارت، تهران: طلایه، 1384 رقعی، 96 ص. مصوّر.

یکی از خواندنی ترین انواع کتاب های تاریخی، سفرنامه هاست که نویسندۀ آن دیده ها و شنیده های خود را روزانه و در طول سفر یادداشت کرده و به قصد آگاهی خوانندگان منتشر می سازد، این سفرنامه ها آن گاه خواندنی می شد که از سرزمین هایی شگفت آور، گروه های قومی، نژادی و گهواره تمدن های بشری خبرهای خواندنی و خوب بدهد.سفر به هند یکی از این گونه کتاب هاست. در میان سفرنامه های فارسی، سفرنامه های هند کم نیست، این کشور زیبا و کهن به دلیل رابطۀ چندین هزار ساله با ایران، همواره محلّ آمد و شد ایرانیان و پارسیان (زرتشتیان) بدان دیار بوده است و از میان میلون ها انسانی که تاکنون بدین دیار ره سپرده اند، سفر نامه ها چندی بر جای مانده است. یکی  از دیگری دلنشین تر و مانا تر.

سفرنامۀ هند (مهدی حجازی) هند اسرارآمیز ( مهرداد مهرین) آشوب یادها (علی اکبر سعیدی سیرجانی) تحفه الحرمین (محمّدمعصوم علیشاه) پرسه در دیار خدایان (صدیقه وسمقی) مرات الممالک (سیدی علی کاتبی) و سفر به دیار زبان بت ( زهرا هنورد).

امّا دو سفرنامۀ هند، رهاورد سفر همزمان دو تن از یزدیانی است که در شهریور و مهر 1383 ش راهی بدان  دیار جسته اند، یکی استاد علی باقرزاده یزدی از شاعران نکته پرداز یزدی تبار دیار خراسان که پیش از این کتاب های یاد مادر، قلعه ها، لطیفه ها، ده مقاله در شعر و ادب، زلال بقا و سفرنامۀ روسیه از او چاپ شده و دیگری آقای حسین بشارت از فرهنگدوستان یزد که از سال ش1365 با بنیانگذاری «گنجینۀ حسین بشارت» با اشراف استاد ایرج افشار، بانی چاپ ده ها اثر ارزنده در زمینۀ تاریخ و فرهنگ یزد، مانند واژه نامۀ یزدی، تذکرۀ میکده، تاریخ سالشماری یزدی، تذکرۀ شعرای یزد، یزد در سفرنامه ها، اسناد بازرگارنی یزد در روزگار قاجار و خاطرات شازدۀ حمّام شده است.

آن دو با توری که از مشهد عازم دهلی و کشمیر بود، همراه شده و هرکدام یادداشت های خود را جداگانه به روی کاغذ آورده و سپس با عکس های به یادماندنی در یک مجله چاپ کرده اند.

سفرنامه آقای بشارت (ص 50-7) با اطلاعات سودمند برگرفته از کتاب های تاریخی و جغرافیایی چاشنی و عرضه شده است، اما سفرنامۀ آقای باقر زاده (ص 85-50) که خود اهل شعر و شاعری است، بیشتر با اشعار مناسب شاعران هند و گاهی خود نویسنده همراه شده، چنانکه هنگام بازدید از کشمیر گفته است:

گویند بهشت جاودان، کشمیر است                                              زیبای زمین و آسمان، کشمیر است

سرسبز ترین خاک در اقصای جهان                                             در دیده صاحب نظران، کشمیر است

کاش نویسندگان با حوصله ای بیشتر تمامی دیده ها و شنیده های خود را می نوشتند و برای زیبایی دو چندان آن بر تعداد عکس ها نیز می افزودند.  

* بشارت یزد، س7، ش899(30/8/1398): 1.