فهرست توصیفی تذکرۀ شعرای فارسی ایران و آسیای میانه در قرن سیزدهم [1]*
حسین مسرّت
1-اخوان المجالس : میر برهان الدّین خان لاغر بدخشی ، 1285 ق .
در بردارندۀ تاریخ اسلام تا زمان چنگیز خان و سپس سرگذشت گروهی از سرایندگان به پارسی سره است.
2-اخبار الیزد : میرزا احمد دیوان بیگی شیرازی ، 1287 ق .
در تاریخ و جغرافیای شهر یزد است و سرگذشت شعرای یزد را در بر دارد .
3-اکسیر التواریخ : علی قلی میرزا بن فتحعلی شاه قاجار ، 1258 ق .
جلد دوم، حاوی تاریخ قاجار و زندگی نامۀ سرایندگان و دانشمندان زمانه است .
4-انتخاب هفت اقلیم : ؟ ، قرن 13 .
برگزیده ای از تذکرۀ هفت اقلیم امین احمد رازی است .
5-انجمن آرا ( تذکرۀ اختر ) : احمد بیک اختر گرجی ، 1222-1232 ق .
در بر گیرندۀ سرایندگان همزمان نگارنده از روزگار کریم خان زند تا فتحعلی شاه قاجار ، که بیش از انجام ، درگذشت و برادرش نشاطی بدان پرداخت و سرانجام فاضل خان گروسی ، تکمیل کرده و آن را « انجمن خاقان » نامید .
6-انجمن آرا ( تکلمه ) : محمّد باقر بیک گرجی ( نشاطی ) ، 1232 – 1234 .
ادامۀ کار اختر گرجی است. ( ر. ک . شمارۀ 5 ) .
7-انجمن خاقان : محمّد فاضل خان گروسی ( راوی ) ، 1234 ق .
ادامۀ کار نشاطی است که فاضل خان با افزودن نام شاه و شاهزادگان و برخی دولتمردان ، نام آن را دگرگون کرده است . ( ر. ک . شمارۀ 5 ) .
8-انجمن روشن : سیّد عبدالواسع صفای زواره ای ، 1267 ق .
در زمینۀ آثار و احوال سخنوران اصفهان در زمان نگارنده .
9-بدایع الافکار سیّد عبدالرّحیم منصف موسوی مازندرانی ، 1239-1237 ق .
در ذکر شعرای متقدّم و متأخّر در شش بخش .
10-بزم خاقان ( تذکرة السّلاطین ) : سیف الدّوله سلطان محمّد سلطان قاجار ، 1250 و 1245 ق .
در ذکر فتحعلی شاه قاجار و شعرای زمان او که در سال 1250 دوباره افزوده شد .
11-بساتین الخاقانیه : علیرضا میرزا قاجار (شهره ) ، 1251-1246 ق .
این کتاب در پنج بستان بوده و هرکدام جداگانه به یک دسته از سخنوران کهن و نو تا زمان نگارش پرداخته است : 1-بستان العشّاق در غزلسرایان ، 2-بستان البدایع در قطعه گویان ، 3-بستان الفضایل در قصیده سرایان ، 4-بستان المعارف در مثنوی سرایان ، 5-بستان الصنایع در رباعی سرایان .
12-بهجة الشّعرا ( گزیده حدیقة الشّعرا ) : محمّد کاظم اسرار علیشاه تبریزی ، 1299-1294 ق .
تذکرۀ سرایندگان شوخ طبع و بذله گو آذربایجان است و پس از انجام آن را « گزیدۀ حدیقة الشّعرا » نامیده است .
13-بیان المحمود : محمود میرزا بن فتحعلی شاه قاجار ( محمود ) ، 1240 ق .
تذکرۀ 300 تن از سرایندگان همروزگار وی که در بخش دوم ، اشعار به صورت مشاعره است .
14-تاریخ بدخشان : منشی محمّدرضا بدخشی ، 1220 ق .
دربارۀ انقلابات تخارستان و در پایان، احوال سرایندگان و ادیبان دارد .
15-تاریخ جدید : میرزا فضل الله حسینی خاوری شیرازی ، قرن 13 .
در تاریخ قاجار و ذکر برخی سرایندگان آن عصر .
16-تجربة الاحرار و تسلیة الابرار : عبدالرزّاق بیک مفتون دنبلی ، 1228 ق .
در سرگذشت خود و نیاکان و زندگی نامۀ گروهی از سرایندگان و ناموران آذربایجان است .
17-تحفة الاحباب فی تذکرة الاصحاب ( تذکرۀ قاری ) : قاری رحمت الله واضح بخاری ، 1288 ق .
تذکرۀ سرایندگان فارسی گوی بخارا و افغانستان از سدۀ 8 تا زمان نگارش که زندگی 130 تن را در بر دارد .
18-تحفة الالباء فی تذکرة الاولیاء و الشرفا:شیخ علی زین العابدین گنجوی صفوی ، 1280-1273 ق .
در زندگی نامۀ 316 تن از سرایندگان ، دانشمندان و بزرگان ، همزمانه اش به ترتیب اقلیم های هفت گانه با دیباچه علی محمّد گرمرودی آذربایجانی .
19-تحفة الشّعرا : میرزا عبدالواسع صفای زواره ای ، قرن 13 .
تذکرۀ کوچکی است در ذکر برخی از کسانی که در زواره و اردستان در کار شعر و شاعری بوده اند .
20-تحفة العالم : سیّد عبدالّلطیف شوشتری ، 1216 ق .
در تاریخ و سفرنامۀ شوشتر و هند و خوزستان و دانشمندان و سرایندگان روبه رو شده است .
21-تحفة العشاق : سلطان محمّد میرزا صفوی ( طلوعی ) ، قرن 13 .
این کتاب در مقابل مجالس العشاق ساخته است .
22-تذکرۀ شعرای استرآباد و گرگان : محمّد صالح برهان استرآبادی ، 1294 ق .
در برگیرندۀ شرح 97 تن از بزرگان آن سامان که 28 تن آن سراینده اند .
23-تذکرۀ افسر : میرزا خلیل افسر قزوینی ، قرن 13 .
زندگی نامۀ 60 تن از سرایندگان کهن و نو به ترتیب الفبایی .
24-تذکرۀ اوستادان اهل فارس ( تذکرۀ متأخّرین شعرا ) : ؟ ، قرن 13 .
دفتری است از شعرای فارس از نویسنده ای ناشناس .
25-تذکرۀ ثمر نائینی : سیّد حسین طباطبایی نائینی ( ثمر ) ، 1234 ق .
دفتر سرایندگانی است که محمّد حسن خان نظام الدّوله اصفهانی را ستوده اند .
26-تذکرۀ خازن الاشعار : میرزا فرج الله طرفه محلّاتی شیرازی ، قرن 13 .
تذکرۀ سرایندگان همروزگار مؤلّف.
27-تذکرۀ خاور : حیدر قلی میرزا قاجار ( خاور ) ، قرن 13 .
برگزیده ای است از شعرای کهن و نو .
28-تذکرۀ خاوری ( تاریخ نامۀ خاقان ) : میرزا فضل الله خاوری شیرازی ، 1255 ق .
در تاریخ پادشاهی دودمان قاجار و ذکر برخی ادیبان و سرایندگان در بخش « رسالۀ صاحب قران » .
29-تذکرۀ خسروی : محمّد قلی میرزا ملک آرا ( خسروی ) ، قرن 13 .
تذکره ای است از سرایندگان قدیم و جدید .
30-تذکرة الخطّاطین ( امتحان الفضلا ) : میرزا محمّد علی سنگلاخ خبوشانی ، قرن 13 .
در ذکر خوشنویسان که برخی سراینده هم بوده اند .
31-تذکرۀ دلگشا ( تذکرة الشّعرا ) : علی اکبر نوّاب شیرازی ( بسمل ) ، 1240-1237 ق .
در ذکر شعرای زمان فتحعلی شاه و ذکر عمارات و بزرگان و علما ، در یک گلزار و دو بوستان .
32-تذکرۀ رفعت : سیّد مرتضی رفعت ، 1288 ق .
از منابع عبرت نائینی در تدوین مدینة الادب است .
33-تذکرۀ سفینه : همایون میرزا قاجار ( حشمت ) ، قرن 13 .
زندگی نامۀ سرایندگان است . کتاب دیگرش گلشن محمود است .
34-تذکرة الشّباب : محمّد مهدی فروغ اصفهانی ، 1265 ق .
حاوی احوال و اشعار خود و برخی معاصرین .
35-تذکرۀ شبستان ( تذکرۀ شهلا ) : محمّد علی مدرّس یزدی ( شهلا ) ، 1277-1274 ق .
تذکرۀ عمومی است و به اعتباری دنبالۀ آتشکدۀ آذر ، در ذکر شعرای قدیم و جدید و معاصر مؤلّف در ایران بویژه یزد .
36-تذکرة الشّعرا : محمّد محسن آشتیانی ، 1239 ق .
تذکره گونه ای است شامل سرودها و شرح حال .
37-تذکرة الشّعرا : ؟ ، قرن 13 .
در برگیرندۀ سرگذشت فتحعلی شاه و شاهزادگان و نمونۀ شعر آنان .
38-تذکرة الشّعرا : صدیق خان بن امیر مظفّر بخاری ، ظاهراً : قرن 13 .
اطّلاع چندانی در دست نیست .
39-تذکرةا لشّعرا : میرزا محمّد کاظم واله اصفهانی ، قرن 13 .
مجموعه ای از سرگذشت و سرود است .
40-تذکرۀ شعرای اصفهان : ؟ ، قرن 13 .
در برگیرندۀ زندگی و شعر 18 تن در زمان محمّد شاه پسر عبّاس میرزا .
41-تذکرۀ شعرای قم : مهدی فیض ، قرن 13 .
زندگی نامۀ سی تن از سرایندگان قم .
42-تذکرۀ شعرای قم : میرزا علی اکبر فیض قمی ، 1277 ق .
زندگی نامۀ 47 تن از ناموران سرایندگان قم به اشارۀ مشتاق علیشاه .
43-تذکرة الشّعراء معاصرین : سیّد ضیاء الدّین حسینی مرعشی ( سیّد ) ، قرن 13 .
حاوی زندگی نامۀ شعرای معاصر مؤلّف .
44-تذکرۀ شعر و شعرا : عبدالرّزاق بیک مفتون دنبلی ، قرن 13 .
باید بررسی شود آیا غیر از نگارستان دارا تألیف اوست .
45-تذکرۀ شعرای یزد : میرزا مهدی یزدی ، قرن 13 .
دفتر شعرای یزد قبل از 1245 ق که ویژۀ شاعران یزد و ساکن یزد مدّاح ائمّه و علی نقی خان حاکم یزد است .
46-تذکرۀ شهاب ( تذکرة الشّعرا ) : میرزا عبدالله خان شهاب ترشیزی ، قرن 13 .
تذکرۀ منظوم سخنوران است .
47-تذکرۀ صاحب قران ( بوستان خیال ) : میر محمّد تقی حسینی ، 1279 ق .
در تذکره نویسی فارسی تألیف نقوی ( ص 727 ) ذکر آن آمده ، ولی گلچین معانی در وجود آن تردید دارد ( تاریخ تذکره ها ، ج 1 : 421 ) .
48-تذکرة الفضلا : حاجی عظیم شرعی بخاری ، قرن 13 .
زندگی نامۀ معاصرین گردآورنده و از منابع استاد صدرالدّین عینی در کتاب نمونۀ ادبیّات تاجیک .
49-تذکرۀ کاظم : کاظم ، ( ؟ 1277 ق ) 1287 ق .
زندگی و شعر 37 شعر از سرایندگان ظاهراً به کوشش سیّد محمّد کاظم آرتیمانی .
50-تذکرۀ محترم ( تذکرة الشّعرا ) : حاجی نعمت الله بخاری ( محترم ) ، قرن 13 .
تذکرۀ سخنوران همزمان مؤلّف و از منابع استاد صدرالدّین عینی در نگارش نمونۀ ادبیّات تاجیک .
51-تذکرۀ محمّد شاهی : بهمن میرزا قاجار ، 1247 ق .
تذکره ای از شعرای معاصر و متقدّم و متأخّر و شاهزادگان قاجار .
52-تذکرۀ محمّد شاهی ( تکلمه ) : بهمن میرزا قاجار ، 1256 ق .
در 4 مجلّد که افزون بر اشعار ، داستان های مثنور را نیز در بر دارد .
53-تذکرۀ مسکین : میرزا محمّد علی مسکین اصفهانی ، قرن 13 .
تذکره گونه ای است از غزل های سرودۀ معاصرانش .
54-تذکرۀ ممیّز : سریری ممیّز ، قرن 13 .
در بردارندۀ زندگی و شعر 2500 تن از سرایندگان سدۀ 13 ق است .
55-تذکرۀ منشی : میرزا محمّد منشی ساوجی ، 1295 ق .
یکی از منابع عبرت نائینی در تدوین مدینة الادب بوده است .
56-تذکرۀ منظوم رشحه ( تذکرۀ رشحه ) : محمّد باقر رشحه اصفهانی ، 1250ق .
زندگی نامۀ منظوم 137 سرایندۀ پارسی با چند بیت شعر از آن هاست .
57-تذکرۀ منصف ( تذکرة الشّعرا ) : سیّد عبدالرّحیم منصف مازندرانی ، قرن 13 .
تذکرۀ سخنوران روزگار فتحعلی شاه قاجار است .
58-تذکرۀ میخانه : میرزا سیّد حسین مدرّسی یزدی ، قرن 13 .
از اشتباهات بارز است ، چنین کتابی وجود ندارد و مراد همان تذکرۀ میکده، تألیف جدّ وی محمّد علی مدرّس وامق است .
59-تذکرۀ ناظم بدخشی : میر محمّد اسماعیل ناظم بدخشی ، 1214 ق .
در بر گیرندۀ زندگی نامۀ بزرگان و ادیبان بلخ ، بدخشان ، ایران و بخار است .
60-تذکرۀ نائین : میرزا حسینعلی طائر نائینی ، قرن 13 .
گویا تاریخ و زندگی نامه است .
61-تذکرۀ نوا ( تذکرۀ درویش نوا تذکرة الشّعرا ) : درویش حسین نوای همدانی ، 1253 ق .
تذکره ای است از سرایندگان کهن و میانه ( صفویان ) و تازه .
62-تکلمۀ الریاض : میر محمّد نبی خان بدخشی ( احقر ) ، 1261 ق .
زندگی نامۀ بزرگان و ادیبان است .
63-حدائق الادباء : عبدالرزّاق بیک مفتون دنبلی ، 1230 ق .
دانشنامه ای است در ادبیّات ، منشآت و اشعار سرایندگان فارسی و تازی که حدیقۀ دهم ویژۀ سرایندگان است .
64-حدایق الجنان : عبدالرزّاق بیک مفتون دنبلی ، 1243 ق .
در بردارندۀ زندگی نامۀ دانشمندان و سرایندگان همروزگار مفتون در شیراز .
65-حدیقۀ امان اللهی ( تذکرۀ شعرای کردستان ) : میرزا عبدالله رونق سنندجی ، 1265 ق .
تذکرۀ 43 تن از سرایندگان کرد ( بویژه سنندج ) همزمان اوست .
66-حدیقة الشّعراء ( گزیده ) : محمّد کاظم اسرار علیشاه تبریزی ، 1295 ق .
شاید همان بهجة الشّعراء باشد .
67-حدیقة الشّعرا : احمد دیوان بیگی شیرازی ، 1296 ق .
تذکرۀ مفصّل و جامع 426 تن از سخنوران سدۀ 13 ق در محدودۀ کشورهای فارسی زبان است .
68-حدیقة الشّعرا ( حدایق الشّعرا ) : ابوطالب خان تبریزی اصفهانی ، قرن 13 .
تکلمه گونه و گزارشی است از خلاصة الافکار او .
69-حدیقة المدایح : میرزا اختیار شهابی ترشیزی ، قرن 13 .
تذکرۀ سخنورانی است که در ستایش میرزا یوسف خان سپهدار گرجی سروده اند .
70-خرابات ( تذکرۀ خرابات ، تذکرة الشّعرا ) : هلاکو میرزا قاجار ( خرابات ) ، 6 – 1255 ق .
تذکرۀ عمومی است در بردارندۀ سرایندگان کهن و تازه از ایران و عرب و ازبک و فرارود و ...
71-خلاصة الافکار : ابوطالب خان تبریزی اصفهانی ، 1207 – 1205 ق .
زندگی نامۀ 492 تن از سخنوران کهن و میانه و معاصر است .
72-رشحات سحاب ( تذکرۀ - ) : سیّد محمّد اردوبادی ( سحاب اصفهانی ) ، 1221 ق .
تذکره ای است که به نام فتحعلی شاه ساخته و گویا ناتمام است .
73-ریاض الجنّه : محمّد حسن حسینی زنوزی ( فانی ) ، 1216 ق .
زندگی نامۀ دانشمندان و فرزانگان و سرایندگان فارس و عرب است .
74-ریاض الجنّه ( ذیل ) : میرزا احمد دیوان بیگی شیرازی ، قرن 13 .
دنبالۀ کتاب پیشین است و نایاب .
75-ریاض السّیاحة : حاج زین العابدین تمکین شیروانی ، 1237 ق .
سفرنامۀ اوست همراه با جغرافیا و زندگی نامۀ کسانی که دیده است .
76-ریاض العارفین : رضا قلی خان هدایت ، 1260 ق .
زندگی نامۀ 354 تن از بزرگان و عرفا و سرایندگان از آغاز تا زمان نگارش .
77-زبدة الغرایب : محمّد رضا طباطبایی ( نجم ) ، 1231 ق .
تاریخ جهان است در پنج جلد که جلد آخر زندگی نامۀ سرایندگان و فرزانگان است .
78-زبدة المعاصرین : میر سیّد حسین حسینی شیرازی ، 1240 ق .
در بردارندۀ زندگی نامۀ 106 تن از همروزگاران ایرانی و هندی اوست .
79-زینة التواریخ : میرزا محمّد رضی بندۀ تبریزی و ... ، 1221-1218 ق .
تاریخ جهان است ، در پایان زندگی حکما و فصحا و برخی از اشعار سخنوران همروزگارش است .
80- زینة المدایح ( مآثر خاقان ، مدایح الخاقان ) : محمّد صادق همای مروزی ( وقایع نگار ) ، 1218 ق .
تذکرۀ سخنوران و ستایشگران فتحعلی شاه قاجار است .
81-زینة المدایح ( تکلمه ) : محمّد صادق همای مروزی ( وقایع نگار ) ، 1223 ق .
ادامۀ کار پیشین ، و ذکر سرایندگان دربار.
82-سفینة الّلئالی : محمّد هادی بن محمّد ولی خان ، پس از 1251 ق .
در بردارندۀ زندگی 22 تن از سخنوران است .
83-سفینة المحمود ( سفینۀ محمود ) : محمود میرزای قاجار ، 1240 ق .
دربرگیرندۀ زندگی و شعر 338 تن از سخنوران زندیّه تا زمان نگارش قرن کتاب ( 12و 13 ق ) است .
84-شعرای کرمان : میرزا عبدالرّزاق گوهر کرمانی ، 1236-1232 ق .
تذکرۀ کوچکی است از سخنوران معاصر گوهر در کرمان .
85-فردوس الخیال : تقی الدّین اوحدی اصفهانی ، 1220 ق .
گزیدۀ سرودهاست و خمیر مایۀ تذکرۀ عرفات العاشقین .
86-فلک المرّیخ : محمّد باقر خان مرّیخ ، قرن 13 .
تذکره ای از سخنوران نیمۀ نخست سدۀ 13 ق .
87-کلام الملوک : میرزا محمّد یوسف لاهیجی ، قرن 13 .
دانشنامه ای است که یک جزء آن اشاره به خوشنویسان و برخی شاعران دارد .
88-گلزار اسکندری : میرزا محمّدرضا مونسی بارفروشی ، قرن 13 .
شهرۀ قاجار در « بستان الفضایل » از این تذکره یاد کرده است . تذکرۀ عصری باید باشد .
89-گلشن محمود : محمود میرزا قاجار ، 1236 ق .
زندگی نامۀ سرایندگان خانوادۀ اوست .
90-گنج شایگان : میرزا طاهر دیباچه نگار اصفهانی ( شعری ) ، 1272 ق .
تذکرۀ سرایندگان ستایش کنندۀ میرزا آقا خان نوری است ( 42 نفر ) .
91-لب السّیر و جهان نما : ابوطالب خان تبریزی اصفهانی ، 1208 ق .
تاریخ جهان اسلام و زندگی نامه های بزرگان و برخی شاعران است .
92-لطایف المدایح و ظرائف المناقب : میرزا محمّد اشراق بروجردی ، 1238 ق .
زندگی نامۀ 43 نفر از سخنورانی است که در ستایش حسام السّلطنه حاکم لرستان و خوزستان سروده اند .
93-مآثر الباقریّه : میرزا محمّد علی وفای زواره ای ، 1245 ق .
تذکرۀ ستایشگران حاج سیّد محمّد باقر شفتی بیدآبادی مجتهد نامور روزگار فتحعلی شاه قاجار است .
94-مآثر المعاصرین ( مجموعة الجواهر ) : محمّد مهدی فروغ اصفهانی ، 1223 ق .
زندگی نامه و سروده هایی از قائم مقام و چند تن دیگر .
95-مجالس النفایس فارسی : ترجمۀ میرزا عبدالباقی شریف رضوی ، قرن 13 .
ترجمۀ مجالس النفایس میر علیشیر نوایی ( 844-906 ق ) است .
96-مجمع الفصحاء : رضا قلی خان هدایت ، 1284 ق .
تذکرۀ عمومی است و در بردارندۀ زندگی و شعر 867 تن از آغاز شعر دری تا زمان نگارنده .
97-مجمع محمود : محمود میرزا قاجار ، 1235 ق .
مجموعۀ تذکره های سفینۀ محمود ، گلشن محمود ، بیان محمود و ... است .
98-مخزن الدرر : میرزا نورالله عمّان سامانی ( تاج الشّعراء ) ، 1285 ق .
زندگی نامۀ سرایندگان چهار محال و بختیاری است .
99-مدایح المعتمدیّه ( تذکرۀ - ) : میرزا محمّد علی مذهّب اصفهانی ( بهار ) ، 1259 ق .
زندگی نامۀ 87 تن از ستایشگران منوچهر خان گرجی ( معتمدالدّوله ) همراه با شعر آنان است .
100-مدایح حسینیه ( تذکرۀ باقی مدایح امنیه ) : میرزا عبدالباقی اصفهانی ، 1222 ق .
زندگی و سروده های 72 تن از ستایشگران امین الدّوله اصفهانی ، نخست وزیر ایران .
101-مدایح معتمدی : ملّا علی فنای اورجانی لنجانی ، پس از 1259 ق .
زندگی و سروده های 68 تن از ستایش کنندگان منوچهر خان گرجی به ترتیب شهر .
102-مصطبۀ خراب :احمد خراب قاجار ( هلاکو ) ، پس از 1256 ق .
تذکره ای از سرایندگان روزگار فتحعلی شاه و گزیده ای از تذکرۀ خرابات اوست .
103-مطلع شعری ( مطلع الشّعراء)، حسین قلی خان کلهر کرمانشاهی ( سلطانی ) ، 1274 ق .
زندگی نامۀ سرایندگان معاصر خودش در جوانی است .
104-مناقب حسامیه : حسین قلی خان کلهر کرمانشاهی ( سلطانی ) ، 1296-1294 ق .
زندگی نامۀ سرایندگان معاصر نگارنده در زمان پیری است .
105-منتخب الاشعار : محمود میرزا قاجار ، قرن 13 .
مجموعه از شعرهای 164 تن از سخنوران معاصر نگارنده .
106-منتخب الاشعار : ؟ ، قرن 13 .
تذکرۀ عمومی در شعر سخنوران از آغاز تا نیمۀ اوّل سدۀ 13 ق .
107-میکده ( تذکرۀ میکده ، آشیانۀ میکده ) : میرزا سیّد محمّد علی مدرّس وامق یزدی ، 1262 ق .
زندگی و سرودهای همروزگاران مؤلّف که در یزد می زیسته یا یزدی بوده اند .
108-نقل مجلس ( مجالس ، تذکرة الخواتین ) : محمود میرزا قاجار ، 1241 ق .
تذکرۀ سخنوران زن ایران از کهن ترین روزگار تا عصر مؤلّف است ( 30 تن ) .
109-نگارستان دارا : عبدالرّزاق بیک مفتون دنبلی ، 1241 ق .
تذکرۀ سرایندگان و شاهزادگان همزمان گردآورنده است .
110-یخچالیه ( تذکره - ) : میرزا محمّد علی مذهّب اصفهانی ( بهار ) ، قرن 13 .
در هجو و نقد شعرای معاصر مؤلّف است .
* تذکرۀ میکده،به کوشش: حسین مسرّت، ویرایش دوم: 170 – 161.
1-این فهرست بر اساس مندرجات کتاب های : تاریخ تذکره های فارسی ، ج 1 و 2 : احمد گلچین معانی / فهرستوارۀ کتاب های فارسی ، ج 1 تا 5 : احمد منزوی / تذکره نویسی فارسی در هند و پاکستان : علیرضا نقوی ، گردآوری شده است و به دلیل پیوستگی های نژادی و قومی ، ایران و آسیای میانه در یک گروه آمده است .
حسین مسرّت