حسین مسرت

 

یکی از نامی‌ترین نویسندگان در پهنۀ ادب فارسی که خوشبختانه شهرت جهانگیر هم دارد، استاد دکتر محمّدعلی اسلامی ندوشن است که در سال 1304 شمسی در شهر ندوشن به دنیا آمدند. تحصیلات ابتدایی را در آن‌جا و بخشی از تحصیلات ابتدایی را در شهر یزد گذراندند. بعد از آن برای پایان دورۀ دبیرستان، راهی تهران شدند. در دبیرستان البرز درس خواندند، ولی بعد از آن هرچند علاقه مند به ادبیّات بودند، ولی به حقوق روی آوردند. در دانشگاه تهران در سال 1328 ش لیسانس حقوق خودشان را گرفتند و کتاب «پیروزی آیندۀ دموکراسی» حاصل همان دورۀ لیسانس است.

بعد از آن راهی فرانسه شدند و فوق لیسانس و دکترای حقوق را در فرانسه گرفتند، به ایران بازگشتند، چند مدّتی در دادگستری مشغول به کار شدند، امّا چون هم با روحیۀ ایشان و هم با شرایط سیاسی آن روز کار در دادگستری برایشان دشوار بود، از دادگستری بیرون آمدند و به واسطۀ تحقیقاتی که در زمینۀ ادبیّات داشتند، در دانشگاه تهران و دانشکده‌های اقماری آن مشغول به‌کار شدند و خوشبختانه الان ، چیزی حدود 60 جلد کتاب ایشان در زمینه‌های مختلف نوشتند. بسیاری از کتاب‌های ایشان کتاب‌های روز دانشگاه یزد است که در مقاطع مختلف دانشگاهی تدریس می‌شود. «زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه»  از کتاب‌های معروف ایشان است، «داستان داستان‌ها»؛ یکی از آثار بسیار ماندنی ایشان در حوزۀ سرگذشت‌نویسی است، کتاب «روزها» که چهار جلد آن چاپ شده و با جلد چهارم استاد گفتند: دیگر ادامه نمی‌دهند. «روزها» شرح زندگی و وقایع زندگی ایشان را از 1304 تا 1357 شمسی بازگو می‌کند و در خلال بازگویی این‌ها، داستان‌های لطیفی از زبان یکی از نویسندگان توانای ایران به قلم آمده؛ چنان صحنه‌ها زیبا و جاندار است که انگار اسلامی همین الان شاهد آن‌ها بوده و هم خواننده حس می‌کند که در همان فضا و محیط قرار دارد.

 سال 1391 در شهر یزد به واسطه‌ای که هیچ گاه ایشان اجازه نمی‌دهند مراسمی در نکوداشت و پاسداشت مقام ایشان برگزار شود، دوستداران ایشان و دوستان یزدی با تمهیداتی به بهانۀ رونمایی از جلد چهارم کتاب «روزها»  آیینی در تجلیل ایشان هم برگزار کردند؛ و در همان مراسم، کتابی به نام «در آینۀ روزها» که معرّفی و نقد کتاب «روزها» بود، به کوشش این جانب و آقای شمس الدّینی منتشر شد.

  سالی چندین بار به کشورهای مختلف جهان برای سخنرانی می‌روند، ازجمله در درس‌های حافظ‌شناسی در کشورهای مختلف از جمله کانادا شرکت می‌کنند و سال 1392 هم سه ماه مهمان حافظ‌دوستان در شهرهای کانادا بودند. ایشان هیچ گاه ایران را علی‌رغم اینکه شهرت جهانی داشتند، ترک نکردند .

معروف‌ترین استادان دکتر اسلامی ندوشن، آقای دکتر پرویز ناتل خانلری و دکتر ذبیح‌الله صفا بودند. استاد در زمینه‌های مختلفی کتاب نوشتند؛ در زمینۀ سفرنامه می‌توانیم کتاب «آزادی مجسمه» حاصل سفر به آمریکا، «در کشور شوراها» حاصل سفر به روسیه، و کارنامۀ سفر چین را نام ببریم. دیگر کتاب‌های ایشان که معروف است، در زمینۀ نمایشنامه‌نویسی «ابر زمانه و ابر زلف»، در زمینۀ مولوی کتاب «باغ سبز عشق» که شرح مثنوی مولوی است، «جام جهان‌بین» در زمینۀ ادبیّات است، «دیدن دگر آموز، شنیدن دگر آموز»، گزیده شعرهای اقبال لاهوری، «سخن‌ها را بشنویم» در بارۀ مسائل روز جامعه، «نامۀ نامور، گزیدۀ شاهنامه فردوسی» و «سرو سایه‌فکن» که جزء کتاب‌هایی است که استاد در زمینۀ فردوسی نوشتند. «سفیر سیمرغ» یادداشت‌های سفر استاد به گوشه و کنار ایران و جهان است ، «گفته‌ها و ناگفته‌ها»، «گفتیم و نگفتیم» و چندین ترجمه دارند .

ایشان چیزی حدود 500 مقاله نوشته اند که قرار است این مجموعه مقالاتشان هم در جلدهایی چاپ شود. در سال 1392 به کوشش این جانب کتابی به نام «دیباچه‌ها» که تمام دیباچه‌های کتاب‌هایشان را گردآوری کردم، با مقدمه‌ای در زندگی ایشان توسط شرکت انتشار چاپ شد.

 

*ویرایش نخست:رسانۀ مجازی نگاه (1393/9/17).( گفتگو مهر 1392 ).