حسین مسرّت

یاران ببینید غوغای اطفال
گشته فرنگی ملای اطفال
 

(جاودانه؛ 335)

زندگی کردن من مردن تدریجی بود
آنچه جان کند تنم، عمر حسابش کردم
 

(دیوان فرخی؛ 191)

جان کندن است، زندگی ما حیات نیست
از هیچ سمت راه گریز و نجات نیست
 

(جاودانه؛ 324)

دولت هر مملکت در اختیار ملت است
آخر ای ملت به کف کی اختیار آید ترا
 

(دیوان فرخی؛ 71)

مالک این آب‌وخاک و مملکت، ملت بود
تاج­گیر و تاج­بخش سلطنت، ملت بود
 

(جاودانه؛ 235)

فرخی؛ دربارۀ سفر احمدشاه به پاریس:

سرپرست ما که می­نوشد سبک رطل گران را
می­کند پامّال شهوت، دسترنج دیگران را
پیکر عریان دهقان را در ایران یاد نارد
آنکه در پاریس بوسد روی سیمین پیکران را
 

(دیوان فرّخی؛ 70)

و دراین‌باره نسیم شمال گوید:

از گرفتاری شده بر اهل ایران عرصه تنگ
روز و شب با بخت خود افتاده یک جمعی به جنگ
چون‌که کشتی بی­خبر افتاده در کام نهنگ
شاه ما بهر سیاحت رفته در سوی فرنگ
چون‌که در پاریس، دیگر گفت­وگو از ریش نیست
 

(جاودانه؛ 235)

نسیم شمال همانند فرخی «اخبار شهرها» را به طنز می­گوید و دربارۀ شهرها دوبیتی دارد که از آن جمله گوید:

این عراق و قم و کاشان چه بهاری دارد
هر که راهی نگری شام و نهاری دارد
زارع غم­زده مشغول هزاران زحمت
خان والا شده، مخمور سواری دارد
 

یزد و کرمان:

شده مشهور به آفاق که یزد و کرمان
هر دو هستند به هر درد، دوا و درمان
از رعایا و خوانین همگی از زن و مرد
سربه‌سر گشته ز اخلاص، مطیع فرمان
 

(جاودانه؛ 569)

فرخی گوید:

کرمان:

اهل کرمان همه آسوده و فارغ ز بلا
کس بر ایشان نکند ظلم، چه پنهان، چه ملا
همگی شاکر و راضی ز عموم وکلا
حال آن جامعه خوب است ز لطف وزرا
 

یزد:

یزد، امن است و اهالیش دعاگو هستند
بهر ابقای حکومت به هیاهو هستند
پی تقدیم هدایا به تکاپو هستند
راست­گویی همه در روضۀ مینو هستند
 

(دیوان فرخی؛ 280 ـ 279)

* * *

سخن آخر

به‌رغم این‌همه اشتراکات زبانی و بیانی و همسویی در مبارزات علیه خودکامگی و ستمگری و هم­عصر بودن این دو سخنور، آنچه مایه تعجب نگارنده این سطور گشته، عدم اشاره فرخی (چه در اشعار و چه در روزنامه­های خود) به نام نسیم شمال است.

انگار با او در سال 1290 ش، به تهران نیامده و نزدیک به 23 سال در یک شهر زندگی نمی­کرده و علیه رضاخان و دیگر کارگزاران دولتی نمی­نوشته و نمی­سروده است.

1 ـ شاعر مردم؛ یادنامۀ سیّد اشرف الدّین حسینی (نسیم شمال)، به کوشش: علی­اصغر محمّدخانی، تهران: سخن، 1384: 516 ـ 479.