گزارش رویدادهای تاریخی زمستان استان یزد (2)
حسین مسرّت
18/10/1357
حمله به ساواک یزد که منجر به شهادت سه نفر به نام های ضیاء قاسمی ، هدایتی و زارع زاده و زخمی شدن چندین نفر و به آتش کشیدن ساواک و ویرانی آن شد.
در پی اعلام عزای عمومی به علت جنایت رژیم پهلوی در مشهد مقدس و... در دوشنبه هیجدهم دیماه۱۳۵۷، راهپیمایی عظیمی در یزد برگزار شد.که با عبور جمعیت از میدان باغ ملی( آزا دی ) اکثریت جمعیت به ادامه راهپیمایی ادامه دادند، ولی تعدادی از جوانان به ساختمان ساواک که در پشت سینما مهتاب و ابتدای یک کوچه قرار داشت ، حمله ور شدند که با مقابله نیروهای ساواک با انفجار نارنجک در بین جمعیت و تیراندازی از داخل ساختمان روبرو شدند که در نتیجه سه تن از جوانان به نامهای رضا هدایتی، عباس ضیا قاسمی، میرزا محمد زارع مهریزی به شهادت رسیدند و تعدادی مجروح گردیدند.و فردی بنام نیّری، معاون ساواک یزد به دست نیروهای مردمی معدوم گردید.
ساختمان ساواک طبق نظر مسئول عملیات ساواک یزد( علی افخمی) عملاً در این روز از کادرساواک تخلیه شد و تعدادی منتقل تهران و تعدادی در شهربانی یزد مستقر شدند.اسناد ساواک نیز قبل از حمله به شهربانی منتقل شده بود.ساختمان ساواک نیز روز بعد از سوی مردم به آتش کشیده می شود. رئیس ساواک یزد ( خرّم زاده) در هنگام حملۀ مردم، در یزد حضور نداشته است و بعداً به خارج از کشور ( استرالیا )می رود.
18/10/1378
بهره برداری از بزرگ ترین طرح آبرسانی خاورمیانه از زردکوه بختیاری تا استان یزد.
زَردکوه؛ کوهستانی در زاگرس مرکزی که در شهرستان کوهرنگ و استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. زردکوه با ارتفاع۴۲۲۱ متر پس از کوه دنا، دومین کوه مرتفع در رشته کوههای زاگرس و یکی از۱۵۱۵قله بسیار برجسته جهان بهشمار میرود. این کوهستان سرچشمۀ اصلی کارون ، زاینده رود و دز است.رشته کوه زردکوه در حد فاصل رود کوهرنگ و رودخانۀ بازفت و جهت این رشته کوه از شمال غرب تا جنوب شرق هم آهنگ با حرکت کلی ساختار زاگرس است.
زردکوه در جنوب غربی ایران و در انتهاییترین قسمت غربی استان چهارمحال و بختیاری واقع است. این رشته کوه یکی از غنی ترین ذخایر طبیعی آب ایران است و از سرچشمههای اصلی رودخانۀ کارون به عنوان بزرگ ترین رودخانۀ ایران و سرچشمههای اصلی زاینده رود از این رشته کوه سرچشمه می گیرند.
این ارتفاعات به صورت نواری با عرض حدود ۱۵ کیلومتر در برگیرندۀ قلل مرتفع بالای ۴۰۰۰ متر همچون: کینو، هفت تنان، شاه شهیدان، زرده، چری، کلونچین و... است. همچنین یخچال های اصلی زاگرس که دارای هسته ای یخی هستند، در کوه های زرد کوه جای گرفته اند که از معروف ترین آنها میتوان به یخچالهای ایلوک (طویلترین یخچال طبیعی ایران)، پورسونان، خرسان اشاره کرد.
تونل کوهرنگ، یکی از اصلی ترین سرچشمههای زاینده رود است که در استان چهارمحال و بختیاری و منطقۀ چلگرد قرار دارد. ساخت این تونل پیشینه ای ۴۰۰ ساله دارد که در ابتدای دورۀ پهلوی دوم به بهره برداری رسیده است. از خروجی آب این تونل که در دیوارۀ زردکوه بختیاری حفر شده، به عنوان یکی از اصلی ترین سرچشمههای زاینده رود یاد میشود که در پایین دست با رود دیگری که در دشت لالههای واژگون جاری است، در منطقۀ میان رودان، تلاقی یافته و به دریاچۀ سد زاینده رود منتهی میشود. آب این تونل اخیرا به شدت کم شده است.
18/10/1356
درگذشت استاد محمّد حسین ناصرترک ، غزلسرای معاصر و بنیان گذار هفته نامۀ ناصر.
«محمّدحسین ناصرِ تُرک یزدی»، در سال ۱۲۷۰ ش در محلۀ «میدان شاه» یزد چشم به دنیا گشود. نام پدرش «میرزا عباس» بود که در چهار سالگی او را از دست داد. وی در خاندانی که چند نسل آن روحانی بودند، به دنیا آمد و متأسفانه در عنفوان شباب بر اثر حادثۀ بیماری آبله یا تراخم، بینایی هر دو چشم خود را از دست داد. با این حال، در طول زندگیاش، هیچگاه به بهانۀ نابینایی دست از تلاش و فعالیت اجتماعی برنداشت و حتی به بنیان و انتشار هفته نامۀ «ناصر» در شهر یزد اقدام کرد.
این شاعر خوش قریحه و روشندل و غزلسرای معاصر که دارای ذوق ادبی والایی بوده است. تخلّص شعری خود را با نام «ناصر» برگزیده بود.در بیشتر مجالس فرهنگی و شعرخوانی حضور مییافت و با دقت و جدیت فراوان به سخنان و شعرهای خطیبان و شاعران گوش فرا میداد و با حافظۀ قوی که داشت، آن ها را به خاطر سپرده و در ذهن خود جای می داد، تا آنجا که این تلاشها به طبع روان و ذوق لطیف او کمکهای شایانی کرد.
«ناصر» در سرایش شعر، پیرو سبک عراقی (پیرو سبک سعدی و حافظ) بود. او شاعری غزلسرا و شورمند و همراه با روح لطیف ادبی و دارای ذوقی سرشار از شور و سرمستی و سرزندگی بود. اشعارش در شأن و منزلتِ «مقامِ عشق» است و پس از آن به مدح تقدسگونهای از میهن و وطن خود پرداخته و سرانجام از ریا و تظاهر به شدت پرهیز مینمود .
نام فامیل پدران و اجدادش «جوانشیر» بود. اجداد وی ساکن نخجوان بوده و از دلاوران سرزمین قفقاز به شمار میرفتهاند. نیای او ریاست ایل جوانشیر را برعهده داشت. پدربزرگ ناصر، فردی فرهیخته و روحانی و علامهای فقیه و عارفی بزرگ در دوران قاجار به نام «آقا میرزا علی تُرک بود» (فرزند امیر ابراهیم خلیل خان جوانشیر، حاکم قفقاز). پدربزرگ ناصر، یعنی آقا میرزا علی جوانشیر، در هنگام تجاوز نیروهای روسیۀ تزاری در شهر نجف مشغول به تحصیل بود که به دلیل خوی میهندوستی اش، درس را رها و به سرعت خود را به قفقاز رسانید. او در جنگهای روس علیه سرزمین ایران از خود رشادت ها بروز داد و پس از پیروزی در مرحلۀ نخست جنگهای ایران و روس (که تحت فرماندهی کل عباسمیرزا، روسها را وادار به عقبنشینی کردند)، به شهر نجف مراجعت کرد. علمای نجف به این روحانی جوان لقب «ناصرالاسلام» بخشیدند و نام فامیل «ناصر» از همان جا بر خاندان جوانشیر به صورت پسوند اضافه شد.از آنجایی که خاندان او از دوران قاجار در یزد سکنی گزیده بودند، پسوند «یزدی» نیز به فامیل وی اضافه شد و با نام امروزی «ناصر ترک یزدی» مشهور گردید.
محمدحسین ناصر با وجود نابینایی، سالها در کسوت کارمندی در وزارت کشور و وزارت دارایی مشغول به کار بوده است و سرانجام در 18 دی ماه ۱۳۵۶ ش و در ۸۶ سالگی بر اثر سکتۀ مغزی، چشم از جهان فانی فرو بست. مزارش در محوطۀ امامزاده سیدجعفر محمد (ع) شهر یزد واقع است.
حسین مسرّت