حسین مسرّت

فرهنگ عامّۀ کُرخِنگان: اکبر رنجبر، یزد: آرتاکاوا، 1399، وزیری،450ص، مصوّر، بخش رنگی.

کتاب فرهنگ عامّۀ کُرخِنگان، پژوهش و نگارش آقای اکبر رنجبر، مدیر ماهنامۀ آوای خاتم و مدیر هفته نامۀ سفیر کویر است که پیش از این، کتاب تذکرۀ شعرای شهرستان خاتم را چاپ کرده بود و این بار با کوشش درخور توجّه، یکی از کارهای بسیار خوب و ماندنی در سطح استان یزد را انجام داده که می شود گفت: یکی از کارهایی است که می تواند الگوی دیگر پژوهش ها برای روستاها و آبادی های دیگر شهرهای استان یزد باشد. کرخنگان از بخش مَروَست شهرستان خاتم یزد و جزء روستاهای عشایری ایران است. شهرستان خاتم، تنها شهرستانی در استان یزد است که عشایر و فرهنگ ایلیاتی دارد با فرهنگ خوب، غنی ، سرشار و لباس های شاد و رنگارنگ و روحیۀ مهمان نوازی که در نزد مردم این روستا دیده می شود. خوشبختانه آقای اکبر رنجبر با شناخت خوبی که نسبت به این روستا داشته و در روند پژوهش پیدا کرده ، به ساماندهی این کتاب پرداخته است.

این این مجموعه  که در 28 فصل تدوین شده ، ناشر آن انتشارات آرتاکاوا است که با همکاری و پشتی بانی ادارۀ کلّ فرهنگ و ارشاد اسلامی یزد  و باهمکاری فرمانداری شهرستان خاتم و مؤسّسۀ فرهنگی و هنری شعر و ادب تمنّای خاتم  به چاپ رسیده است.  این کتاب تصاویری بسیار زیبا و رنگی دارد که خوانندگان را بیشتر با این روستا آشنا می کند . گردآورنده در این کتاب به غیر از فرهنگ عامّه، به موقعیّت جغرافیایی و پیشینۀ تاریخی، اجتماعی و فرهنگی روستای کرخنگان  پرداخته و در حقیقت یک تک نگاری را ارائه کرده است، زیرا تقریباً تا فصل 7 و 6 کتاب به مباحث چونی: اقتصاد، مسکن، مشاغل، پوشاک، غذاها، نهادهای حکومتی، زبان و گویش، آداب و رسوم، دانش عامیانه، خانواده ،گذراندن اوقات فراغت می پردازد و کتابی فراتر از فرهنگ عامّه را فراهم آورده است. صفحه آرایی و فصل بندی کتاب بسیار زیبا و خوب از کار درآمده بهویژه آنکه بهای آن نیز ارزان است و همگان می توانند بخرند.

 گردآورنده واژه ها و اصطلاح های بومی را برای کسانی که با این گویش آشنا نیستند، آوا نویسی کرده است  به گونه ای که هم برای مردم شهرستان خاتم و هم مردم دیگر روستاها و شهرهای ایران قابل استفاده باشد.

در پشت جلد کتاب ، دوبیتی زیبایی از سید فضل الله طباطبایی ندوشن ، تقدیم به مردم کرخنگان  شده است:

مجموعۀ شادمانی و پژمان است     درخاطره اش هزارها طوفان است

مرد دوهزارساله ای می ماند       سرسبز چناری که به کرخنگان است

 

 

  • برگرفته از جهان کتاب ، ش 391