کاریز یزد

حسین مسرّت

میرزا محمّد طاهر نصرآبادی از نویسندگان و سخنوران نامور سدۀ یازدهم هجری قمری است ، وی به سال 1027 ق در نصرآباد ماربین اصفهان دیده به دنیا آمد ، پدرش انسانی فاضل و با کمال بود ،  امّا در جایی نامش نیامده ؛ ولی می توان  ازخلال نوشتۀ تذکرۀ صبح صادق ( ص 75-76 ) پی برد که نامش محمّد تقی بوده است . پدرش از نوادگان میرزا صالح آزادانی نصرآبادی ( اصفهانی ) همزمان جهانگیر شاه تیموری بود که در هند زندگی می کرد . میرزا صالح، صاحب فرزندانی چند ، همچون میرزا صادق مینا ( عموی محمّد طاهر نصرآبادی ) بود.

محمّد طاهر هفده ساله بود که پدرش را از دست داد و چون سرپرست درستی نداشت ، جوانی خود را به بیهودگی گذراند . از این رو نتوانست علم بیاموزد ، کم کم ناخرسند و ناامید روی به درویشی آورد ، پس از آن گذارش به قهوه خانه ای در اصفهان که آن زمان « جایگاه اهل فضل و دانش و ادب و شعر و موسیقی بوده و همه کس بدان راه نداشته »[1] افتاد . و کم کم باب گفت و گو بین او و دیگر سخنوران و ادبا و اهل فضل اصفهان گشوده شد . محمّد طاهر، اندک اندک گرایش و علاقه ای در نثر و شعر پیدا نمود و در راه کسب کمالات ادبی بسیار کوشید ، چنان که به یکباره از گذشتۀ تاریک خود فاصله گرفت و با دنیایی دیگر آشنا گشت . زبانش به سرودن شعر آشنا گشت و توانست در سرودن « مادّه تاریخ » تسلّطی پیدا کند و شهرتی به هم زند و دوستانی همفکر را گردآورد .

نصرآبادی بر خلاف جدّ بزرگوارش خواجه صدرالدّین علی که در زمان سلطان محمّد گورکان، دارای ملک و آب و زمین بسیار بوده ، خود زندگانی سختی داشته و با کار کشاورزی روزگار می گذراند . به گفتۀ خودش « دست پروردۀ فقر » بوده است ؛ ولی در سال های پایانی عمر ، زندگی خوبی را در نصرآباد برای خود فراهم کرد ، حتّی گاهی شاه سلیمان صفوی هم که به نصرآباد می رفت در خانۀ او فرود می آمد .

وی پس از برگشت از سفر مشهد و حجاز و مکّه ، پیوندش را همچنان با دوستان قهوه خانه ایش برقرار نمود و چون چندین نفر از یاران قهوه خانه درگذشتند ، وی به محلّۀ لنبان رفته و در مسجد آن محلۀ حجره ای گرفت و پذیرای شعرا و ادبا و دراویش شد . و به گفتۀ خودش تا سال 1083 ق یعنی 56 سالگی ، مدّت هفت سال در آنجا مستقر بود . ولی در سال های پایانی عمر ، راهی زادگاهش نصرآباد شد . چنان که ملیحای سمرقندی مؤلّف تذکرۀ مذکّرالاصحاب که در سال 1088 ق به اصفهان آمده ، در تذکرۀ خود به توصیف نصرآباد و محلّ زندگی نصرآبادی می پردازد .

به سال درگذشت نصرآبادی هیچ کدام از کتاب ها و تذکره های فارسی اشاره نکرده اند . آنچه آشکار است تا سال 1099 ق زنده بوده است ، و بر مبنای برخی تواریخ جدید آمده در نسخه هایی از تذکرۀ نصرآبادی ، می توان گفت تا آغاز سدۀ دوازدهم قمری هم حیات داشته است و امّا جلال الدّین همایی ، تاریخ 1115 ق ذیل شرح حال مسیحای معنی در برخی نسخه های تذکرۀ نصرآبادی را الحاقی دانسته و با تردید از مؤلّف می داند .

آرامگاه نصرآبادی در نزدیک مدرسۀ خواجۀ صدرالدّین علی و در کنار آرامگاه نیاکانش ودر دهلیز خانقاه شیخ ابوالقاسم نصرآبادی و به عبارتی در مقبرۀ میرزاها در نصرآباد قرار دارد . این خانقاه را خواجه صدرالدّین علی ، جدّ بزرگ میرزا طاهر نصرآبادی ساخته است . محمّد طاهر خود از نوادگان شیخ ابوالقاسم نصرآبادی، عارف نامی سدۀ چهارم هجری بوده که شرح حال و کرامات وی در بیشتر کتاب های عرفانی از جمله : تفسیر کشف الاسرار و عدّة الابرار ، ابوالفضل میبدی ، و تذکرة الاولیاء عطّار نیشابوری درج است ، نصرآبادی در صف پنجم تذکرة خود، شرح کاملی دربارۀ خاندان و خویشان خود دارد و نیز مصلح الدّین مهدوی در تذکرة القبور ، شرح حال چهارده نفر از برجستگان این خاندان را بر می شمارد که همگی اهل دانش و ادب و هنر بوده اند . نکتۀ گفتنی آنکه محمّد طاهر نصرآبادی را نباید با محمّد طاهر اصفهانی ( شعر باف ) و میرزا محمّد طاهر، کاتب وقایع السلطان العجم در اواخر عهدشاه عبّاس اول ، به اشتباه گرفت . ( میرزا محمّد طاهر اصفهانی از سلسلۀ میرزایان و میرزا محمّد طاهر اصفهانی " التفات خان " و نصرآبادی هر سه در سدۀ یازدهم و دوازدهم می زیستند ) و همچنین محمّد طاهر نصرآبادی [ یزدی ] ( ساکن نصرآباد یزد در آغاز زندیه ) و نیز محمّد طاهر سپاهانی [ اصفهانی ] گردآورندۀ کتاب صریح الملک در سدۀ یازدهم ، اشتباه گرفت .

محمّد طاهر تنها دارای یک فرزند به نام تاج میر و ملقّب به بدیع الزّمان بود که چون پدر ، شاعر و ادیب و اهل ذوق بود و شرح حالش در تذکرۀ نصرآبادی درج است ، وی به سال 1121 ق در اصفهان درگذشت . از وی کتابی به نام تاریخ چهل ستون برجا مانده و نوادگان وی با نام خانوادگی تاج میر ریاحی اکنون در نصرآباد[2] و اصفهان زندگی می کنند .

***

آثار نصرآبادی

محمّد طاهر نصرآبادی را می توان از بلند همّت ترین و موفّق ترین ادیبان در تاریخ زبان و ادبیّات فارسی دانست . وی با نگارش و تألیف آثاری همچون : گلشن آرا ، گلشن خیال ، گل رعنا ، مرآت الخیال ، منشات و به ویژه تذکرۀ نصرآبادی ، خدماتی بس شایان در راه گسترش و ماندگاری میراث ادبی ایران برداشت . از برخی آثار وی همچون : دیوان ، منتخب شاهنامۀ فردوسی ، منتخب مثنوی مولوی، نشانی در دست نیست و خوشبختانه از تذکرۀ نصرآبادی نسخه های متعدّدی در ایران و دیگر کشورها موجود است که کامل ترین نسخه ها را کتابخانه های وزیری یزد و دانشگاه تهران در دسترس دارند .

محمّد طاهر نصرآبادی با همّتی والا در عصری که بر خلاف امروز، فقر وسایل اطّلاع رسانی ، دشواری های راه و مشکلات دسترسی به سخنوران ، مانع از وجود هرکاری کامل و به سامان می شده ، توانست یکی از جامع ترین و سودمندترین تذکره های فارسی را که سرگذشت و نمونۀ اشعار نزدیک به هزار سخنور پارسی زبان را در پهنۀ ایران بزرگ ( از هند تا آسیای صغیر و از جنوب تا آسیای مرکزی و میانه ) را در بردارد ، در سال 1090 ق بنیاد گذارد .

در ارزیابی تذکرۀ نصرآبادی نه تنها نمی توانیم محتوای آن را با معیارهای امروزی بسنجیم ، بلکه اگر تعداد شاعران و میزان آگاهی های مندرج در آن را حتی با معیار صدسال پیش بسنجیم ، می بینیم که با توجّه به دشواری های آن زمان ، گردآوری این مجموعۀ بزرگ نفیس به وسیلۀ یک نفر کاری بس شگفت و تحسین برانگیز بوده است ، انگار صدها نفر در سرتاسر ایران و توران و هندوستان در کار گردآوری اطّلاعات این تذکره با نویسنده همکاری داشته اند و کاری بسیار بزرگ را به سامان رسانده اند .

بی گمان اگر نصرآبادی به چنین کار سترگی دست نمی زند ، اکنون نام و نشان و اثر صدها سخنور ارزنده و توانمند عصر صفوی به فراموشی رفته بود و برگ های زرّینی از تاریخ ادبیّات ایران به ویژه در عصر صفوی ، از صفحۀ روزگار محو بود که گفته اند : مردان بزرگ از همّت بلند به جایی رسیده اند .

نصرآبادی که خود شاعری زبردست بود ، با نکته سنجی و وسواس و به کار بردن ذوق و سلیقه ، نه تنها بهترین اشعار و چکامه های سخنوران را گردآورده ، بلکه با پی ریزی زمینه های نقد اشعار ، تذکرۀ خود را به مثابۀ یکی از بهترین آثار نقد ادبی عصر صفوی درآورده است . دیگر ارزش های تذکرۀ نصرآبادی عبارتند از : بازتاب اوضاع و احوال تاریخی ، اجتماعی و سیاسی و فرهنگی عصر صفوی ، بازنمودن آداب و رسوم و اخلاقیّات عصر صفوی ، دانشنامه ای از بزرگان و هنروران و صنعتگران ، دست یابی به اطّلاعاتی در زمینۀ کتابشناسی ، کتابداری ، نسخه شناسی و علوم وابسته به آن ، انعکاس تاریخ سیاسی اجتماعی اصفهان و تاریخ بنای بسیاری از آثار تاریخی آن شهر .

***

کتابشناسی محمّد طاهر نصرآبادی

الف.آثار نصرآبادی

تذکرۀ نصرآبادی ( به ترتیب زمانی ) :

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ ملّی پاریس ، ش 1148 ، ظاهراً به خطّ مؤلّف ، به تاریخ 1083 ق .

[ فهرست کتابخانۀ ملّی پاریس ، 2/321-322 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ مجلس شورای ملّی ، ش 3106 ، نستعلیق سبزعلی بابا احمدی ، در غرۀ ذی حجّة الحرام 1086 ق ، 734 ص . ( قبلاً متعلّق به ملک الشّعرای بهار بوده ) [ فهرست مجلس شورای ملّی ، 10/1/463-464 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ وزیری یزد ، ش 2602 ، نسخ و نستعلیق سبز علی بابا احمدی ، در 1091 ق ، 421 گ . [ رؤیت شد ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ ملّی تهران ، ش 1301 ، شکستۀ نستعلیق ، محمّد طالب ابن حاجی محمّد حسن ، در 1093 ق ، در اکبرآباد ، 439 گ [ فهرست کتابخانۀ ملّی 3 / 363-364 ] .

-نسخۀ خطّی موزۀ بریتانیا ، ش 110 ، به تاریخ 1097 ق [ فهرست موزۀ بریتانیا ، ذیل ریو ، ص 78 ] .  

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران ، ش 3342 ، نستعلیق سدۀ یازدهم ، 219 گ . ( قبلاً متعلّق به محمّد علی تربیّت بود ) [ رؤیت شد ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ لیدزیانا ، ش 315 ، تحریر سدۀ 11ق . [ تذکره نویسی فارسی در هند و پاکستان ، ص 719 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ خدابخش ( بانکی پور ) هند ، تحریر 1105 ق . [ مرآة العلوم ، 3/18 ؛ فهرست بانکی پور ، 8 / 687 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ ادنبرگ ، ش 88 ، تحریر 1118 ق [ تذکره نویسی در ... ، ص 719 ] .

-سخۀ خطّی کتابخانۀ برلین ، ش 648 ، تحریر 1119 ق [ فهرست برلین ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ بادلیان ، ش 373 ، تحریر 1132 ق [ فهرست بادلیان ، ص 206 ] .

-نسخۀ خطی کتابخانۀ ملّی ملک تهران ، ش 3793 ، نسخ سدۀ دوازدهم ، 172 گ ، ( قبلاً متعلّق به مخبرالسلطنه بوده ) [ رؤیت شد ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ مجلس شورای ملّی ، ش 941 ، نستعلیق سدۀ 12 ق . 400 ص . [ فهرست مجلس شورا ، چاپ دوم ، 3 / 541-542 ] .

-نسخۀ خطّی موزۀ بریتانیا ، به تاریخ سدۀ 18 م = 12 ق . [ فهرست موزۀ بریتانیا ، ریو ، ص 368-369 ] .

-نسخۀ خطّی موزۀ ملّی پاکستان ، ش     N.M.1958-38/1    . نستعلیق خوش محمّد مقیم بن حاجی کمال اصفهانی ، در 14 رجب 1157 ، در شاه جهان آباد هند . برگ 1/339 . ( موزه ، 1 / 235 ) [ فهرست موزۀ ملّی پاکستان ، ص 800 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ کلکسیون آسیایی در بنگال کلکته ، تحریر 1287 ق [ فهرست ایوانف ، ص 220 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ دیوان هند ( ایندیا آفیس ) ، ش   IOD.P.587     ، 753 گ . ( در کتاب تذکره نویسی فارسی ، ص 719 ، تاریخ آن 1244 ق است ؛ ولی نگارنده که نسخه را دیده ، چنین تاریخی را ندیده است . این نسخه در ادبیّات فارسی استوری ، 1 / 65 و استوری انگلیسی ، ص 820 ؛ فهرست آربری ؛ فهرست هرمان اته ، ش 669 معرّفی شده است ) .

نسخه های بی تاریخ :

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ موزۀ سالار جنگ ، ؟ ، [ فهرست موزۀ سالار جنگ ، 2 / 236 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ مولانا آزاد دانشگاه علیگرۀ هند [ فهرست علیگره ، ص 169 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ پادشاه اود [ فهرست اشپرنگر ، ص 88 ] .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ بانکی پور ، ؟ ، [ مرآة العلوم ، 1 / 41 ] .

-نسخۀ خطّی نزد عبّاس میر ریاحی از نوادگان نصرآبادی در اصفهان ، ؟ ، ( اکنون در تملک نوۀ وی در اصفهان است ) .

-نسخۀ خطّی کتابخانۀ آستان قدس رضوی در مشهد ، ناقص ... [ نقل از ناجی نصرآبادی ] .

-بخشی از تذکرۀ نصرآبادی در سفینۀ خطّی در کتابخانۀ شخصی عبدالعلی ادیب برومند . [ تاریخ تذکره های فارسی ، 1/401 ] .

چاپی :

به کوشش : حسن وحید دستگردی ، تهران : فروغی ، چاپ سوم ، 1361 ش ، وزیری ، 575 ص .

به کوشش: احمد مدقّق یزدی، یزد : دانشگاه یزد، 1378، وزیری، ‏‫[۱۴]، ه‍ف‍ت‍اد و پ‍ن‍ج‌، ۱۰۱۲ ص‌،ن‍م‍ون‍ه.

به کوشش: محسن ناجی نصرآبادی ، تهران: اساطیر، 1378، 2ج، 1310ص، نمونه.

تأمّلی در تذکرۀ نصرآبادی‏‫ ، پژوهش، تلخیص و بازنویسی: پرویز بیگی‌حبیب‌آبادی، تهران‏‫ : امیرکبیر، کتاب های جیبی‏‫ ، ۱۳۸۶، رقعی، 150 ص، نمونه‏‫.

دیگر آثار نصرآبادی :

گلشن آرا ، در مجموعۀ خطّی دانشگاه تهران ، ش 4666 ، همان جا ، بخش 15 (181-188 ) [ ف دانشگاه ، 14/3614 ] .

گلشن خیال ، نسخۀ خطّی نزد سیّد ابی الحسن الکتابی اصفهانی [ الذّریعة ، 9 / 2/ 643 ] .

------ ، در مجموعۀ خطّی دانشگاه تهران ، ش 2465 ، نستعلیق محمّد قاسم در 1104 ق ، بخش 12 ( 116-125 ) [ ف دانشگاه ، 9 / 1215 ] .

---------- : نسخۀ خطّی موزۀ پاکستان ، ش     N.M.1963-26617 نستعلیق علی رضا حسینی سبزواری ، در جنگ ( 118-128 ) [ ف موزۀ ملّی پاکستان ، ص 685 ] .

----- ؛ در جنگ خطّی کتابخانۀ دانشکدۀ الهیّات مشهد ، ش 866 ، نستعلیق ، 1132 ق . بخش 22 . [ ف الهیات ، ج 2 ] .

----- ؛ در مجموعۀ خطّی کتابخانۀ ملّی ملک ، ش 1196 ، شکستۀ نستعلیق سدۀ 12 و 13 ق در 1192 ق . بخش 28 [ ف ملک ، 8/68 ] .

-------؛ در مجموعۀ خطّی کتابخانۀ دانشگاه تهران ، ش 2619 ، نستعلیق ، 1140 ق ، بخش 6 ( 462-467 ) [ ف دانشگاه ، 9 / 1340 ] .

-------؛ در مجموعۀ خطّی کتابخانۀ ملّی ملک . ش 4761 ، نستعلیق ، سدۀ 11 ق ، بخش 20 ( 159 -161 ) [ ف ملک ، 8 / 5 ] مکتوب ، در جنگ خطّی کتابخانۀ شخصی حسینعلی باستانی راد . [ یادگار ، س 2 ، ش 4 ( آذر 1324 ) ، ص 47 ] .

مرآت الخیال ( منتخبات دیوان صائب ) نسخۀ خطّی کتابخانۀ اولوبروسه ، نستعلیق ظ سدۀ 11 ق ، برگ ب 35 – ب 13 ( ف بروسه ، ص 376 – 377 ] .

---------- ؛ نسخۀ خطّی کتابخانۀ مدرسۀ سپهسالار ، ش 2911 ، نستعلیق ، بی تا ، بخش دهم ، ص 44-52 [ ف سپهسالار ، 5 / 538 ] .

منتخب شاهنامۀ فردوسی [ دیباچۀ مرآت الخیال ]

منتخب مثنوی معنوی [ ناجی نصرآبادی ] .

منشآت ، نسخۀ خطّی کتابخانۀ مرعشی ، ش 3945 ، نستعلیق ، 1077 ق ، 130 گ [ ف مرعشی ، 10/325 – 329 ] .

ب . کتاب هایی دربارۀ نصرآبادی و آثار او :

آرزو ، سراج الدّین علی خان : مجمع النفایس ، نسخه های خطّی کتابخانه های بانکی پور ، ش 695 ، 696 ، دانشگاه لاهور ، اندیا آفیس ، ش 739 ( بنگرید : تاریخ تذکره ها ، 2/159 ) .

آزاد بلگرامی ، میر غلامعلی : خزانۀ عامره ، کانپور هند ، 1871 م .

---------- : سرو آزاد ، لاهور : کتابخانۀ آصفیۀ حیدرآباد دکن ، 1913 م .

آقا بزرگ تهرانی ، محمّد محسن : الذریعة الی تصانیف الشیعة ، قم : اسماعیلیان ، بی تا ، ج 4 : 36-37 ، 50 ، 480 و 9 / 643 و 11 / 226 و 18/214 ، 223 ، 226 .

----- : مصفّی المقال فی مصنفی علم الرجال ، به کوشش : احمد منزوی ، تهران : بی نا ، 1337 ش ، ستون : 209 – 210 .

ابراهیم خان « خلیل » ، علی : صحف ابراهیم ، نسخۀ خطّی کتابخانۀ برلین ، ش 663 ، 1205 ق ، عکس نسخۀ خطّی در دانشگاه تهران ، ش 2976 ، گ 198 ( ش 19 ) .

اته ، هرمان : تاریخ ادبیّات فارسی ، ترجمه : صادق رضا زادۀ شفق ، تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب ، 1347 ش ، ص 7 ، 14 ، 112 ، 184 ، 195 – 196 .

استوری ، چارلز : ادبیّات فارسی بر مبنای تألیف استوری ، ترجمه : یو . ا . برگل ، ترجمۀ : یحیی آرین پور و دیگران ، تحریر احمد منزوی ، تهران : مؤسّسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی ، 1362 ش ، 1 / 65 .

افشار ،ایرج و ... ، فهرست کتاب های خطّی کتابخانۀ ملّی ملک ، تهران : کتابخانۀ ملّی ملک ، 1354 ش ، 2 / 124-125 و 1369 ش ، 8 / 5 ، 8 .

بنارسی ، علی ابراهیم خان : خلاصة الکلام ، نسخه های خطّی کتابخانۀ بانکی پور ، ش 705 ، 704 ، بادلیان ، ش 390 ، لندزیانا ، ش 318 .

بهادر ، سیّد محمّد صدّیق حسن خان : شمع انجمن ، هندوستان ، 1293 ق ، ص 275 .

بهار ، محمّد تقی : سبک شناسی ، تهران : پرستو ، چاپ چهارم ، 1355 ش ، 3/318 ، 394 .

تربیّت ، محمّد علی : دانشمندان آذربایجان ، [ تبریز ] : بنیاد ، [ چاپ دوم ] ، 1367 ش .

تفضّلی ، آذر + مهین فضائلی جوان : فرهنگ بزرگان اسلام و ایران ، مشهد : بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی ، 1372 ش ، ص 520 .

تمیم داری ، احمد : عرفان و ادب در عصر صفوی ، تهران : حکمت ، 1372 / 1373 ش ، 1 / 101 – 102 ، 299 – 300 ، 497 و 2 / 542 ف 709 ، 750 .

جزی ، ملّاعبدالکریم : رجال یا تذکرة القبور ، به کوشش : مصلح الدّین مهدوی ، اصفهانی ، بی نا ، چاپ دوم ، ص 203-206 .

حزین لاهیجی ، محمّد علی : تذکرة المعاصرین ، به کوشش : معصومۀ سالک ، تهران : سایه ، 1375 ش ، ص 27 ، 28 ، 179 ، 245 ، 247 ، 249 ، 255 ، 256 ، 157 ، 263 ، 274 ، 279 ، 280 ، 281 ، 283 ، 284 ، 285 ، 287 ، 289 ، 295 ، 308 ، 317 ، 367 ، 368 ، 369 ، 375 ، 376 ، 382 .

حسینی اشکوری ، احمد : فهرست نسخه های خطّی کتابخانۀ عمومی آیت الله مرعشی ، قم : کتابخانۀ مرعشی ، 1362 ش ، 10/325 – 329 .

حکیمیان ، ابوالفتح : فهرست مشاهیر ایران ، تهران : دانشگاه ملّی ایران ، 1357 ش ، 2/579-580 .

حقیقت ، عبدالرفیع : تاریخ نهضت های فکری ایرانیان ( از دشتکی تا نراقی ) ، تهران : شرکت مؤلّفان و مترجمان ایران ، 1368 ش ، 1 / 240 ، 267 ، 282 ، 286 ، 301 ، 369 ، 379-380 ، 414 ، 526 ، 890 ، 966 ، 1024 – 1025 .

خاتمی ، احمد : پژوهشی در سبک هندی و دورۀ بازگشت ادبی ، تهران : بهارستان ، 1371 ش ، ص 40 .

---------- : تاریخ ادبیّات ایران در دورۀ بازگشت ، تهران : پایا ، 1373 ش .

خاضع ، اردشیر : تذکرۀ سخنوران یزد ، حیدرآباد دکن : کتابفروشی خاضع ، 1340 ق .

خانلری ( کیا ) ، زهرا : فرهنگ ادبیّات فارسی دری ، تهران : بنیاد فرهنگ ایران ، 1348 ش و چاپ سوم ، توس ، 1366 ش ، ص 506 .

خوشگو ، بندر ابن داس : سفینۀ خوشگو ، نسخۀ خطّی کتابخانه های دانشگاه تهران ، ش 2655 ، بانکی پور ، سپهسالار ، ش 490 و ... تألیف 1137 – 1147 ق . ( بنگرید : تاریخ تذکره ها 1 / 713 – 721 )

خیّامپور ( تاهباززاده ) ، عبدالرّسول : فرهنگ سخنوران ، تبریز : بی نا ، 1340 ش ، ص 353 و چاپ دوم ، تهران : طلایه ، 1372 ش ، 2/584 .

1-تذکرۀ نصرآبادی ، چاپ وحید دستگردی ، ص 460 .

2-نصرآباد یکی از دهستان های پیرامون ماربین از بخش سده واقع در نیم فرسنگی اصفهان و در کنار زاینده رود است که میوه های فراوانی دارد . بنابر مندرجات کتاب فرهنگ آباد یها و مکان های مذهبی کشور ، 78 روستا در ایران به نام نصرآباد وجود دارد که سهم استان اصفهان یازده روستاست .