/حسین مسرّت/

روزنامۀ سیاسی ، اجتماعی، اقتصادی و ادبی پیکار، بى‏درنگ پس از توقيف طوفان چاپ و براى مشتركان روزنامۀ طوفان فرستاده شد. صاحب‏امتياز و مدیرآن ، سید علی اکبر موسوى‏زادۀ یزدی (۱۲۷۱ یزد - ۳۱ تیر ۱۳۳۴ یزد) ، (سردبیر طوفان و مدیر قیام ) و سردبیر آن محمّد فرّخی یزدی (1264-1318ش) بود. فرّخى پس از توقيف شمارۀ 32 سال دوم طوفان (28 آبان 1301) كه به دليل درج مقاله‏اى با عنوان: «خيرمقدم» انجام گرفته بود؛ نخستين شمارۀ پيكار را با همان قطع و سبك طوفان در همان محلّ روزنامۀ طوفان و در چاپخانۀ روشنایی تهران چاپ كرد. سرمقالۀ تند اين روزنامه با عنوان «حرّاج در وزارت‏خانه» به سختى به دولت و در رأس آن قوام‏السّلطنه حمله كرده بود. چاپ اين سرمقاله باعث توقيف نخستين شمارۀ پيكار براى هميشه شد. چنانكه از اسناد موجود در سازمان اسناد ملّى برمى‏آيد، در 18 خرداد 1302 ش دوباره مجوّز انتشار آن صادر شد، ولى گويا ديگر شماره‏اى از آن به چاپ نرسيد. در كتاب چهرۀ مطبوعات معاصر كه اختصاص به مطبوعات ايران پس از سال 1320 دارد، نام نشريّه پيكار به مديريّت موسوى‏زاده آمده و گویا پس از شهريور 1320 چاپ شده است، امّا سراغى از آن يافت نشد.

پیکار ، مانند قیام و ستاره شرق، جزو روزنامه هایی است که فرّخی به هنگام توقیف طوفان به جای آن منتشر کرده است. در این روزنامه نیز مانند طوفان ، سرمقالۀ سیاسی، اخبار خارجی، اخبار روز ترجمۀ مطبوعات بیگانه ، رباعی و غزل تازۀ فرخی یزدی چاپ شده است.

تنها شمارۀ این روزنامه در دوم آذر 1301ش چاپ شده و قرار بود به گونۀ سه شماره در هفته چاپ شود.

منابع

استبداد منور در مطبوعات ايران (۱۳۰۴-۱۲۹۶) : حسن رجبی‌فرد، تهران: مورّخان، 1397: 126.

اسناد مطبوعات (1320- 1286ش): كاوۀ بيات، مسعود كوهستانی ‌نژاد، تهران: سازمان اسناد ملّی ايران، 1372، ج 1: 349- 351.

اسناد مطبوعات ایران ( 1332- 1320 هـ. ش). به کوشش غلامرضا سلامی؛ محسن روستایی. تهران: سازمان اسناد ملی ایران، 1376، ج2: 310.

پيشوای آزادی، زندگی و شعر فرّخی یزدی، حسين مسرّت، تهران: ثالث، چاپ سوم،1399: 523-525.

تاريخ جرايد و مجلاّت ايران: محمّد صدر هاشمی، اصفهان: كمال، چاپ دوم، 1363، ج 2: 87-89.

چهرۀ مطبوعات معاصر: غلامحسین صالحیار، تهران: پرس اجنت، 1351: 265.

دانشنامۀ مشاهیر یزد: میرزا محمّد کاظمینی، یزد: بنیاد فرهنگی پژوهشی ریحانه الرّسول، ویرایش دوم، 1382، ج3: 1505-1506.

راهنمای مطبوعات ايران عصر قاجار: سید فريد قاسمی، تهران: مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها، 1372: 104.

شناسنامۀ مطبوعات ایران از 1215-1357، گردآورنده: مسعود برزین. تهران: بهجت، 1371: 118.

«فهرست روزنامه‌ها و مجلّه‌های فارسی در مؤسّسة آسيايی دانشگاه شيراز»: گيتی شاكری، فرهنگ ايران زمين، ج 27: 348.

فهرست روزنامه‌های فارسی در مجموعۀ كتابخانۀ مركزی و مركز اسناد دانشگاه تهران: مرتضی سلطانی، تهران: دانشگاه تهران، 1354: 37.

فهرست روزنامه های موجود در کتابخانۀ ملی ایران: بیژن سرتیپ زاده و کبری خداپرست ، تهران: کتابخانۀ ملی ایران، 1356، ج1: 71.

فهرست موجودی روزنامه های کتابخانۀ مرکزی دانشگاه اصفهان، اصفهان: بی نا، بی تا ، (نسخۀ تایپی): 18.

مطبوعات ایران در قرن بیستم. فرید قاسمی. تهران: نشر قصه، 1380: 53.

*برگرفته از تهران نامه، ج2.